Ma phóng xạ và họa hiện hữu

GS Phạm Duy Hiển

Nhưng thái cực thứ hai còn đáng trách hơn nhiều, bởi đây là cách hành xử của một số ngườidán mác hạt nhân. Họ tuyên truyền điện hạt nhân hiện nay an toàn tuyệt đối. Thuyết phục những người có học này còn khó hơn thuyết phục những người sợ ma. Nhưng hoạt động theo kiểu này đã gây phản tác dụng. Có thể số người sợ ma sẽ đông hơn sau cái họa hiện hữu ở Fukushima. Tôi đã từng nói với họ, phải nói đúng sự thật và minh bạch với dân. Bảo điện hạt nhân là an toàn tuyệt đối chẳng khác nào đi vay lòng tin của dân mà không có thế chấp.

Phạm Duy Hiển

SGTT.VN - Trong khi Công ty điện lực Tokyo (TEPCO) đang vật vã phục hồi nguồn điện cho các lò phản ứng vào hai ngày cuối tuần 19, 20.3, áp suất bên trong nhà lò số 3 tăng lên. Lò số 3 dùng nhiên liệu oxit uranium trộn với plutonium, một chất phóng xạ đứng đầu bảng độc hại. Không muốn cho tình hình bên trong nhà lò xấu hơn, TEPCO được nhà chức trách cho phép thoát khí ra ngoài. Lần này không mấy ai lo ngại nữa, bởi phóng xạ đã sẵn có ở mức không bình thường bên ngoài trong suốt tuần qua.
Đời này khỏi tính, nhưng đời sau?

Khói bốc lên từ lò phản ứng số 3 của nhà máy. Ảnh: Reuters

Bên kia bờ Thái Bình Dương, trạm quan trắc ở Sacramento, California (Mỹ) đã phát hiện ra xenon phóng xạ. Mấy ngày sau không thấy có thông tin gì thêm. Có thể “sứ giả” từ Nhật không đến nữa. Nhưng tính “quỹ đạo lùi” ngày 19.3 quả thấy có khối khí kéo đến từ phía đông nước Nhật trước đó hơn năm ngày. Xenon là khí trơ nên có thể bay xa, trong khi các bụi khí phóng xạ đồng hành với nó có thể bị mất mát trên đường đi trước khi đến Mỹ.
Tuy không nằm đúng hướng gió thịnh hành trong mấy ngày qua, nhưng ở Tokyo, 250km về phía nam, các máy quan trắc đã bắt đầu cho thấy phóng xạ trong bụi khí và nước máy. Thiết bị quan trắc phóng xạ ngày nay rất nhạy nên có thể phát hiện mức phóng xạ thấp hơn tiêu chuẩn cho phép rất nhiều lần. Nhưng loan báo tin này thế nào để hàng triệu người hiểu được những vết phóng xạ ấy không ảnh hưởng đến sức khoẻ? Tâm lý sợ phóng xạ như sợ ma là một tồn tại rất khó giải quyết trong phát triển năng lượng hạt nhân ở khắp nơi trên thế giới (sẽ đề cập ở phần sau).
Nhưng đến cuối ngày thứ Bảy 19.3, khi nghe loan báo về phóng xạ trong rau và sữa ở quận Fukushima và vùng lân cận thì không còn là chuyện sợ ma nữa. Phóng xạ sẽ theo đường thức ăn nước uống thâm nhập cơ thể. Để trấn an dân chúng, nhà chức trách phải so sánh uống sữa này cả năm chỉ tương đương một lần đi chụp CT..., mức phóng xạ trong rau, sữa là quá thấp để có thể gây nguy cơ tức thời (immediate risk). Khái niệm y tế khó hiểu này được nhà chức trách giải thích là phóng xạ chỉ nguy hiểm nếu ăn liên tục rau này suốt đời! Người dân hình như hiểu khác. Một người Nhật 58 tuổi vẻ mặt buồn rầu nói trước ống kính truyền hình: “Đời tôi thì khỏi nói, nhưng còn con cháu chúng tôi?”.
Người Nhật này có lý do để lo lắng bởi ngay sau đó chính nhà chức trách đã ra lệnh cấm bán sữa tươi và một số rau như hành và bó xôi ở quận Fukushima và lân cận. Ở quận Ibaraki, tiếp giáp Fukushima về phía nam, nơi sản xuất rau cung cấp cho Tokyo, iốt phóng xạ trong rau bó xôi vượt qua mức cho phép từ 5% đến 27 lần, xêsi phóng xạ vượt đến bốn lần. Rồi đây sẽ đến lượt các thực phẩm khác, nhất là hải sản, món ăn truyền thống của người Nhật. Nếu cá biển bị nhiễm xạ thì biết quê quán nó ở đâu mà cấm.
Cho đến ngày 20.3, tình hình phóng xạ ở Fukushima được mô tả là không xấu đi. Nhưng nếu tình hình “không xấu đi” này cứ tiếp diễn trong một vài tháng nữa thì môi trường sinh thái sẽ bị ô nhiễm phóng xạ nghiêm trọng trên diện rộng, nhất là nếu gió chuyển hướng thổi vào đất liền đến vùng Tokyo. Cầu trời cho nền lò và các bể chứa không bị nứt nẻ để phóng xạ không chui xuống nước ngầm. Hôm trước, một chuyên gia Mỹ đã cảnh báo bể chứa nhiên liệu nhà số 4 có thể đã bị thủng đáy nên nước trong bể mới cạn nhanh như thế.
Đừng vay lòng tin không thế chấp
Thật khó cho nhà chức trách mỗi lần giải thích cho người dân rõ tác hại của phóng xạ đến sức khoẻ con người. Làm sao tránh gây hoang mang mà không sai sự thật. Rất khó phân định ranh giới giữa hai mục tiêu này. Bởi đến nay khoa học vẫn chưa có câu trả lời rành rọt tác hại của phóng xạ đối với sức khoẻ con người. Đương nhiên tác hại càng tăng khi liều xạ do cơ thể hấp thụ càng cao. Để thấy khó khăn này ta hãy lần theo các cọc mốc sau đây (tính tròn cho dễ nhớ) trên thang liều xạ hiệu dụng đo bằng miliSivơ (mSv) (xem bảng dưới).
Trong xã hội hiện đại chúng ta phải sống với quá nhiều rủi ro. Đi lên máy bay là chấp nhận rủi ro, một trăm nghìn lần có thể một lần bị rơi. Nhưng ta không thể dẹp bỏ ngành hàng không ngày mai nếu hôm nay có máy bay rơi. Tai nạn giao thông đường bộ ở nước ta làm tử vong hơn 30 người trong một này. Cho nên trước khi leo lên xe máy đi xa, ta nên thắp nén hương trước bàn thờ tổ tiên cầu mong xác suất tệ hại đừng rơi vào mình.
Ngưỡng liều đặt ra chỉ là ngưỡng pháp lý để quản lý hành chính, và có thể rất khác nhau tùy theo từng quốc gia, từng thời kỳ, tuyệt nhiên không phải là ngưỡng an toàn. Chưa vượt ngưỡng không có nghĩa là an toàn. Liều 100 mSv trong một năm là ngưỡng đặt ra về hành chính và pháp lý cho nhân viên vận hành và cứu hộ nhà máy điện hạt nhân Fukushima. Trước diễn biến phức tạp trong mấy ngày gần đây, Chính phủ Nhật đã phải nâng ngưỡng này lên 250 mSv. Một thí dụ khác. Liều xạ cao nhất ghi được ở Fukushima là 400 mSv trong một giờ. Nhà chức trách yêu cầu sơ tán dân ra khỏi bán kính 20 km. Trong khi đó, hôm 15/3 Chính phủ Mỹ phát lệnh sơ tán mọi công dân Mỹ ra khỏi bán kính 80 km. Một số nước khác theo chân Mỹ. Trên các phương tiện thông tin đại chúng, người ta thắc mắc ai đúng, ai sai. Rất khó nói.
Ủy hội Quốc tế về bảo vệ bức xạ (ICRP) xem tác hại của phóng xạ không có ngưỡng và khuyến cáo các hoạt động gây ra phóng xạ phải được minh chứng lợi hại rõ ràng, ngoài ra phải dùng mọi biện pháp có thể để giảm thiểu tối đa cho dân chúng và nhân viên hàng nghề.
Trước tình hình trên về khoa học phóng xạ, có hai thái độ ở hai thái cực, cả hai đều gây khó khăn cho điện hạt nhân. Thứ nhất, sợ phóng xạ như sợ ma, một triệu chứng bệnh lý và tâm lý được gọi là radiophobia. Tia phóng xạ không sờ thấy, nhìn thấy, ngửi thấy, nghe thấy, thế mà gây ra ung thư, chết chóc, giống như bị ma bắt. Nhớ lại, tại cuộc họp Đại hội đồng IAEA tháng 9 năm 1986, các nhà khoa học đã ngồi lại trong một cuộc hội thảo để tìm cách giải quyết triệu chứng radiophobia đang tăng lên sau thảm họa Chernobyl xảy ra trước đó 5 tháng. Ai cũng thấy khó khăn này đang cản trở sự phát triển điện hạt nhân trên toàn thế giới.
Nhưng thái cực thứ hai còn đáng trách hơn nhiều, bởi đây là cách hành xử của một số người dán mác hạt nhân. Họ tuyên truyền điện hạt nhân hiện nay an toàn tuyệt đối. Thuyết phục những người có học này còn khó hơn thuyết phục những người sợ ma. Nhưng hoạt động theo kiểu này đã gây phản tác dụng. Có thể số người sợ ma sẽ đông hơn sau cái họa hiện hữu ở Fukushima. Tôi đã từng nói với họ, phải nói đúng sự thật và minh bạch với dân. Bảo điện hạt nhân là an toàn tuyệt đối chẳng khác nào đi vay lòng tin của dân mà không có thế chấp.
Tin giờ chót 8 giờ sáng 22.3. Khói xám bốc lên từ hai nhà lò số 2 và 3. Vẫn chưa rõ nguyên nhân. Tình hình dường như chưa được cải thiện.
P. D. H.



Một số cột mốc trên thang liều xạ hiệu dụng (đo bằng miliSivơ - mSv)
2mSv trong 1 năm: là liều nhận được từ các nguồn phóng xạ tự nhiên xung quanh ta và ngay trong cơ thể mỗi người. Không ai tránh khỏi các nguồn phóng xạ này cả. Ngồi lỳ trong nhà đóng cửa kín lại có khi còn chịu phóng xạ nhiều hơn bởi khí radon phóng xạ từ nền, trần và tường lát đá hoa cương bố ra.
1mSv trong 1 năm là liều trung bình từ những nguồn xạ do con người tạo ra như chụp X-quang, đi máy bay (tia vũ trụ), hay sống gần các cơ sở hạt nhân.
Vậy 3mSv trong 1 năm có thể xem là mốc liều phía dưới mà người dân phải chấp nhận để sống và làm việc.
100mSv trong một năm là liều tối đa cho nhân viên vận hành và cứu hộ nhà máy điện hạt nhân Fukushima. Những nhân viên này được chăm sóc y tế đặc biệt và được bồi thường nếu bị vượt ngưỡng vì lý do bất khả kháng.
6.000mSv trong một giờ là liều mà những người lính cứu hỏa trong thảm họa Chernobyl đã chịu, phần lớn đã lìa đời trong vòng một tháng.
Chúng ta chỉ biết tương đối chắc tác hại của phóng xạ ở hai cọc mốc dưới cùng và trên cùng. Về phía dưới, 2 mSv là liều “chạy trời không khỏi nắng”, 100 mSv là liều một số người hành nghề phải chấp nhận vì mục đích phát triển năng lượng hạt nhân. Về phía trên, 6000 mSv/giờ là suất liều tử vong đã xảy ra trong thực tế. Giũa hai mốc này là một khoảng rộng khá bất định. Ta chỉ có thể nói theo xác suất như thế này. Giả sử có 100 người bị chiếu xạ ở mức liều giống nhau nào đó, trong số này có m người bị nôn mửa (xác suất m%), n người bị ung thư (xác suất n%)..., nhưng không thể biết trước ai bị triệu chứng nào, vào lúc nào. Ngay cả những con số m, n cũng không chính xác. Đây là nhiệm vụ còn dở dang của khoa học.
Nguồn: sgtt.vn 


Dẫn theo : boxitvn.blogspot.com

Vụ án ”làm sao cũng chẳng làm sao”

Nguyễn Quang Minh

Trích thơ Phan Khôi: Làm sao cũng chẳng làm sao  Dẫu có thế nào cũng chẳng làm chi  Làm chi cũng chẳng làm chi  Dẫu có làm gì cũng chẳng làm sao

Phiên sơ thẩm xét xử luật gia Cù Huy Hà Vũ tại TAND Hà Nội sẽ không diễn ra vào ngày 24/3 như dự kiến mà dời đến ngày 4/4. Điều này hé lộ Nhà nước CHXHCN Việt Nam đang bối rối cho một kịch bản thuận buồm xuôi gió về vụ án Cù Huy Hà Vũ. Hay nói cách khác, họ chưa đồng thuận cho đáp án Cù Huy Hà Vũ. Họ đang mua thời gian.
Đầu vào vụ án
Vụ án Hà Vũ được khởi đi bằng màn kịch bao cao su khá rẻ tiền và lố lăng mà người có trí khôn không ai tin nổi.
Sau đó, màn kịch bao cao su được hợp thức hóa bằng khoản 1, điều 88 Bộ luật Hình sự. Tội danh: tội tuyên truyền chống Nhà nước CHXHCN Việt Nam, tức là tội phê bình công khai họ bằng ngòi bút và tư tưởng. Đây là những cáo buộc mang tính chung chung và đại khái. Có nghĩa là thích truy tố cũng được mà không truy tố cũng không sao. Do đó, vụ án này còn mang tính ba phải nữa.
Việc tạm giam và truy tố luật gia Cù Huy Hà Vũ đã vấp phải bức tường đá mà Nhà nước CHXHCN Việt Nam đã không lường hết được. Xin được tóm tắt một số điểm bất lợi cho Nhà nước VN qua vụ án mà chính họ là đạo diễn.
Trước hết là sự phản đối kịch liệt và bài bản từ chính dòng họ Cù Huy. Thứ hai, phản đối và can thiệp kín qua nhiều kênh của chính những vị công thần cũ vì họ không đồng tình vụ án này. Thứ ba, dư luận trong nước, đặc biệt giới trí thức uy tín, can đảm, công khai bày tỏ sự bất minh việc truy tố và yêu cầu trả tự do tức khắc cho luật gia Hà Vũ. Điều này hiếm thấy trong các vụ án điều 88 trước đây. Thứ tư, vụ án này lại dính đến các cơ quan truyền thông quốc tế như RFA... và RFA đã lên tiếng sẵn sàng tham gia trước tòa như “người có quyền lợi tố tụng”. Thứ năm, hồ sơ vụ án Cù Huy Hà Vũ đã được đệ trình lên Hội đồng Nhân quyền của Liên Hiệp Quốc. Một số tổ chức pháp lý quốc tế chuyên môn như Trung tâm Luật Bảo vệ Môi trường, một số nhà lập pháp Mỹ phản đối và quan ngại. Ngoài ra còn các đài, hãng thông tấn quốc tế, ký giả nước ngoài... quan tâm đặc biệt.
Đầu ra vụ án
Luật gia Hà Vũ thì đang bị giam và chờ ngày ra tòa. Lộ trình cho ông khá rõ ràng. Người đang bối rối tìm đầu ra cho vụ án lại là chính Nhà nước CHXHCN Việt Nam, mặc dù ông có đến 5 thày cãi liên hoàn trong thế trận bào chữa mà dư luận xem như chỉ để làm kiểng trước những cái tai điếc. Xin bàn đến mấy khả năng.
Tha bổng tại tòa. Điều này khó xảy ra vì Nhà nước CHXHCN Việt Nam không ngây thơ mà ”tự mình chuốc lấy đau thương”. Thuật ngữ chuyên môn gọi là ”tự sát pháp lý”. Luật gia Hà Vũ sẽ kiện ngược lại vì việc bắt giam ông vô cớ. Đồng thời, biện minh ra sao đối với những người khác đang thọ án cũng vì điều 88? Nhà nước này chưa dám liều mạng mà tha bổng luật gia Hà Vũ, dù họ đã sai ngay từ đầu khi bắt ông. Ông chỉ là người Việt Nam yêu nước Việt Nam của mình quá trớn.
Án tù vài năm. Đây là chọn lựa dở nhất cho Nhà nước CHXHCN Việt Nam. Có án tù tức còn có ngày ra. Luật gia Hà Vũ không còn trẻ nhưng chưa già. Với bản chất một người ngay thẳng và bất cơ như ông - một trượng phu tri hành hợp nhất - vết thương chỉ làm ý chí ông mạnh mẽ và khôn ngoan hơn. Với án tù trên vai, ông trở thành một trong những biểu tượng dấn thân có nhân cách cho đấu tranh dân chủ và công lý. Sau lưng ông, còn có cả một đám đông biểu lộ đồng cảm và đồng tình. Trong suốt thời gian ông bị tù, Nhà nước CHXHCN Việt Nam phải đương đầu và đau đầu với một số bế điểm nêu trên, càng bị rát mặt hơn trong việc hội nhập kinh tế và chính trị với cộng đồng quốc tế.
Án tù treo hay án tù bằng ngày tạm giam. Có thể đây là một giải pháp chọn lựa tối ưu và khôn ngoan nhất về phía Nhà nước CHXHCN Việt Nam. Luật gia Hà Vũ có kháng án thỉ cũng mang tính thủ tục và danh dự. Với chọn lựa này, nhà nước CHXHCN Việt Nam hóa giải được một số bế điểm trên mà không cần phải tìm đường tự sát pháp lý.
Hóa ra, đạo diễn ra vụ án Cù Huy Hà Vũ, Nhà nước CHXHCN Việt Nam tự trói tay mình và lại loay hoay tìm cách gỡ. Đúng là rách việc. Chẳng ra làm sao.
N.Q.M.
21/03-2011
Tác giả gửi trực tiếp cho BVN
Theo Boxitvn.blogspot.com