Bàn điều hành giá xăng dầu:
Hai bộ nặng lời, lộ ra nhiều
chuyện
TT - Cuộc tranh luận với nhiều
lời lẽ hiếm khi thấy đã hé lộ nhiều thông tin mà hàng triệu người dân chưa được
biết, như lời một chuyên gia: “Xăng dầu VN tù mù cả trong giải trình”.
Tuy nhiên, những người tham gia
hội thảo “Điều hành giá xăng dầu theo cơ chế thị trường ở VN hiện nay” (tổ chức
ngày 20-9 tại Hà Nội) lại cho rằng đang mở ra thời kỳ mới trong điều hành giá
xăng dầu.
Sau sự kiện Bộ Tài chính bác yêu
cầu tăng giá mấy ngày qua, lãnh đạo doanh nghiệp xăng dầu và lãnh đạo Bộ Công
thương liên tục chỉ trích cơ chế điều hành giá của Bộ Tài chính, trong khi Bộ trưởng
Bộ Tài chính Vương Đình Huệ liên tục đưa ra câu hỏi khiến nhiều doanh nghiệp
khó trả lời, từ đó tự hé lộ những điều người dân vẫn ít được biết đến.
Điều hành kiểu “bịt mắt bắt dê”
Mở đầu, Thứ trưởng Bộ Công thương
Nguyễn Cẩm Tú cho rằng cách điều hành thời gian qua nặng về bao cấp cho dân và
tổng kết: điều hành thời gian qua như kiểu “bịt mắt bắt dê”, tức cứ làm mà
không biết mục tiêu là gì cả. Phương pháp là cứ giữ giá còn hệ thống phân phối
thế nào, doanh nghiệp lỗ lãi ra sao mặc kệ. Lúc cần tăng thì không dám tăng,
lúc giảm thì không dám giảm, rồi tự nhiên điều chỉnh giảm mà không rõ lý do tại
sao...
|
"Hơn mười năm làm ở Kiểm toán Nhà nước,
tôi đã biết rất rõ các doanh nghiệp xăng dầu. Vì vậy quan điểm điều hành của
Bộ Tài chính sẽ không thể vì 11 doanh nghiệp xăng dầu đầu mối mà phải vì hơn
80 triệu dân"
Bộ trưởng Bộ Tài chínhVương Đình Huệ
|
“Phải giải quyết cái gốc là doanh
nghiệp đang lỗ rất lớn. Nếu không giải quyết được vấn đề này thì đừng hòng giải
quyết được các vấn đề khác. Tôi đề nghị phải dùng đầu nhiều hơn dùng tay chân,
nghĩa là bớt đi biện pháp hành chính, từng bước tăng giá, như thế bớt phải hội
thảo” - ông Tú nói.
Chỉ định chủ tịch HĐQT Petrolimex
Bùi Ngọc Bảo phát biểu, ông Vương Đình Huệ đề nghị lãnh đạo Petrolimex giải
thích rõ tại sao kêu lỗ, nhưng khi IPO (phát hành cổ phiếu lần đầu ra công
chúng - PV) lại nói lãi.
Ông Bùi Ngọc Bảo cho biết đây là
cuộc hội thảo “thứ mấy chục” về xăng dầu và đánh giá “ta chỉ không đủ dũng mãnh
để điều hành”. Ông Bảo cho rằng với chính sách tài chính hiện hành, các doanh
nghiệp xăng dầu nộp ngân sách rất lớn. Năm 2008 lỗ đỉnh điểm 10.000 tỉ đồng
nhưng vẫn nộp ngân sách tới 16.000 tỉ đồng. Năm 2009 vận hành theo cơ chế thị
trường, doanh nghiệp có lợi nhuận. Năm 2010 kinh doanh xăng dầu lại lỗ 172 tỉ
đồng...
Khi ông Bảo nhắc nhiều đến lỗ,
ông Huệ ngắt lời, yêu cầu nêu rõ năm 2011 lỗ bao nhiêu, từng mặt hàng lỗ lãi
thế nào, ông Bảo khẳng định riêng xăng dầu từ đầu năm đến nay Petrolimex lỗ
1.800 tỉ đồng, nếu cứ giữ giá như hiện nay, riêng tháng 9 sẽ lỗ tiếp khoảng 200
tỉ đồng.
|
"Thời gian qua, có tình trạng lúc lãi
các doanh nghiệp thi nhau nhập xăng dầu về bán, nhưng lúc lỗ nhiều doanh
nghiệp hoàn toàn không nhập tí nào. Vi phạm quy định về dự trữ lưu thông như
Xăng dầu quân đội, Xăng dầu Mekong nhưng
không thể xử lý được vì chúng ta điều hành như thế làm sao dám trị người ta.
Doanh nghiệp đang gánh lỗ rất lớn, nếu không giải quyết được vấn đề này
thì đừng hòng giải quyết được các biện pháp khác"
Ông Nguyễn Cẩm Tú
|
Là người am hiểu ngành tài chính,
ông Vương Đình Huệ đặt câu hỏi trực diện về lý do lỗ: Petrolimex đã thực hiện
chiết khấu cho đại lý đúng quy định chưa? Ông Bảo chưa kịp trả lời, ông Nguyễn
Cẩm Tú đã chen ngang, cho rằng “các định mức cho chi phí kinh doanh xăng dầu đã
quá cũ”. Giữa tiếng ồn ào của những lời phát biểu chen ngang, ông Huệ truy vấn:
“Thực chất từng mặt hàng xăng dầu lãi lỗ thế nào?”. Ông Bảo khẳng định: “Chúng
tôi không tách ra từng mặt hàng giá lỗ lãi bao nhiêu mà tính tổng thể”.
“Tại sao lại không thể hạch toán
riêng? Vậy các anh tính toán thế nào để nói lỗ?” - ông Huệ phê phán việc
Petrolimex không thể nói lời lỗ từng mặt hàng là không thể chấp nhận được.
“Không thể hạch toán từng mặt hàng thì tôi không biết quản trị các anh thế
nào...? - ông Huệ bức xúc và khẳng định - Chúng tôi sẽ yêu cầu báo cáo từng mặt
hàng một chứ không có chuyện không biết lời lỗ từng mặt hàng”.
Không nên để doanh nghiệp tự
quyết giá
Khi được đề nghị phát biểu, ông
Vương Đình Dung - tổng giám đốc Tổng công ty Xăng dầu quân đội - cho rằng Nhà
nước đã xác định nhiều mục tiêu khi điều hành xăng dầu “vừa muốn doanh nghiệp
theo cơ chế thị trường vừa muốn bình ổn giá” nên điều hành luẩn quẩn, không bao
giờ thực hiện được theo cơ chế thị trường. Ông Dung đề nghị Nhà nước cần đưa ra
giá trần, nếu lên đến 25.000 đồng/lít xăng Nhà nước mới điều hành, còn dưới
25.000 đồng phải trao quyền cho doanh nghiệp tự điều chỉnh.
Ông Lê Xuân Trình, phó tổng giám
đốc PVOil, khẳng định cùng bức xúc với Petrolimex vì đang bị “lỗ trường kỳ” và kiến
nghị Bộ Tài chính cần xem xét xử lý lỗ cho doanh nghiệp vì “nếu doanh nghiệp
tạo nên lỗ thì đương nhiên phải tự chịu, nhưng lỗ này là do điều hành”.
PGS Ngô Trí Long, nguyên phó viện
trưởng Viện Nghiên cứu thị trường giá cả, có quan điểm ngược lại các doanh
nghiệp khi khẳng định nếu một lĩnh vực nào còn độc quyền thì các nước như Anh,
Mỹ, Đức đều quản lý giá chứ không có chuyện cho doanh nghiệp tự định giá. Đặc
biệt, ông Long cho rằng quản lý giá xăng dầu cần các chuyên gia giỏi. Ngoài ra,
các nước thường có chế tài rất mạnh ngăn cán bộ trong cơ quan quản lý nhà nước
thỏa hiệp với doanh nghiệp, vì chỉ thỏa hiệp tăng vài đồng lợi ích đã rất lớn.
TS Nguyễn Minh Phong, Viện Nghiên
cứu kinh tế - xã hội Hà Nội, nhận định chưa bao giờ quản lý giá xăng dầu gây
nhiều bức xúc như thời gian gần đây: “Xăng dầu thế giới minh bạch, nhưng đến VN
là tù mù, tù mù cả trong giải trình”.
“Đừng dọa Nhà nước”
Ngay trước khi Bộ trưởng Vương
Đình Huệ kết luận hội thảo, ông Nguyễn Lộc An, vụ phó Vụ Thị trường trong nước
Bộ Công thương, đứng dậy phê phán kịch liệt quyết định giảm giá xăng dầu của Bộ
Tài chính gần đây. “Ngày 26-8, tính giá cơ sở doanh nghiệp đang lỗ. Thế mà tự
nhiên Bộ Tài chính yêu cầu giảm giá. Tôi nghe tin cứ nghĩ Bộ Tài chính bị làm
sao”.
Ông An cho biết đã xem lại pháp
lệnh giá và thấy không có căn cứ nào để giảm. Việc giảm giá này, ông An cho
biết đã xảy ra nhiều hiệu ứng. Xăng dầu hiện đã khan hiếm, cứ đà này sẽ vỡ cả
hệ thống phân phối. Ông An tiết lộ ngày 8-7, Bộ Công thương đã đề nghị giảm giá
xăng dầu nhưng Bộ Tài chính cho rơi vào quên lãng. Bây giờ doanh nghiệp lỗ lại
giảm, ông An mỉa mai: “Tôi không giỏi nhưng cũng đi thi toán quốc tế, tôi không
hiểu Bộ Tài chính tính kiểu gì?”.
Kết luận hội thảo, ông Vương Đình
Huệ tiếp tục tinh thần đanh thép khi cho biết cầu thị lắng nghe nhưng yêu cầu
ông Nguyễn Lộc An “dù học nhiều nhưng cũng cần có kiến thức thực tế”.
Ông Huệ khẳng định sẽ chịu trách
nhiệm cá nhân về việc quyết định cho giảm giá xăng 500 đồng/lít ngày 26-8 và
tiết lộ thông tin: tính đến ngày đó, không như thông tin doanh nghiệp khó khăn,
Petrolimex ngoài khoản lãi định mức 300 đồng/lít, theo số liệu hải quan, còn
dôi ra một khoản 780 đồng/lít. “Tôi đã gọi anh Bùi Ngọc Bảo lên, anh Bảo nói
giảm được. Tôi bàn với lãnh đạo Bộ Tài chính và quyết định giảm” - ông Huệ nói
và yêu cầu các cán bộ cần bớt quan liêu.
Đến phút chót, không khí vẫn căng
thẳng khi ông Nguyễn Lộc An đứng dậy phủ nhận thông tin doanh nghiệp lãi như
ông Huệ nói. Ông Bùi Ngọc Bảo phát biểu lại: “Tôi thấy xu hướng giá thế giới
giảm nên nói có thể giảm chứ không biết khoản lãi nào như thế”.
Ông Huệ đanh thép: “Nếu cần công
bố gian lận tôi sẽ công bố các gian lận” và tiếp tục thông tin ông Nguyễn Cẩm
Tú đã đề nghị ông Huệ làm việc cả thứ bảy, chủ nhật vừa qua để quyết định tăng
giá xăng dầu vì cho rằng nếu không tăng, hệ thống phân phối sẽ vỡ.
Ông Huệ yêu cầu doanh nghiệp nào
không đảm bảo dự trữ lưu thông, có ý định rút khỏi thị trường vì lỗ hãy lên
tiếng để Bộ Tài chính biết. Ngay cả Petrolimex nếu không thể tham gia cũng có
thể lập tổng công ty khác. “Việc giảm giá là hoàn toàn đúng quy định và là cơ
sở giúp CPI thấp đi, giúp giảm lãi suất” - ông Huệ khẳng định.
Về hướng điều hành giá sắp tới,
ông Huệ cho rằng thị phần của Petrolimex, Saigon Petro và PVOil đã đủ 90% nên
không thể để doanh nghiệp tự định giá mà phải có kiểm soát. Ông Huệ yêu cầu các
doanh nghiệp xăng dầu đầu mối phải nhanh chóng báo cáo về lãi lỗ từng mặt hàng
cụ thể, từ đó sẽ cho đi kiểm tra, phúc tra và công bố.
Một chuyên gia tham gia hội thảo
cho rằng có thể một thời kỳ mới trong điều hành giá xăng dầu đang đến.
|
Quỹ bình ổn xăng dầu:
Không nên để trong doanh nghiệp
Theo ông Bùi Ngọc Bảo, quỹ bình
ổn giá xăng dầu, theo quy định, là quỹ tự động vận hành, không phải hoạt động
như cách điều hành hiện nay. Vì vậy phải có giới hạn quy mô quỹ, như
Petrolimex đã đề xuất chỉ trích quỹ tối đa 0,5% doanh thu của doanh nghiệp.
Về vấn đề này, khi ông Vương
Đình Huệ đặt vấn đề với Petrolimex, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Cẩm Tú
tiếp tục ngắt lời và cho rằng quỹ bình ổn đang đi ngược chiều và Bộ trưởng
Vương Đình Huệ “đã không hiểu”. Nhiều tiếng tranh cãi bật lên từ phía cán bộ Bộ
Công thương và doanh nghiệp khiến ông Huệ phải nhắc lại bộ trưởng Bộ Tài
chính đang chủ trì, yêu cầu các đại biểu trật tự.
Trước mắt, ông Nguyễn Minh
Phong, Viện Nghiên cứu kinh tế - xã hội Hà Nội, đề nghị không thể để lại tiền
cho doanh nghiệp tự quản. “Việc điều hành theo kiểu ra lệnh trích lập rất dễ
tham nhũng, ăn gian vì doanh nghiệp có thể khai thấp, bán không ghi sổ. Cần
thu quỹ bình ổn thông qua thuế ngay từ khi nhập khẩu, chứ để như hiện nay vừa
nói dối vừa ăn gian được” - ông Phong nói.
|
CẦM VĂN KÌNH
