(Dân Việt) - Mất đất, có nghĩa là
mất tư liệu sản xuất. Mất tư liệu sản xuất, đối với nông dân, là mất tất cả.
Mất tất cả, có nghĩa chẳng còn gì để đổi ngoài mạng sống.
Khi viết "Bước đường
cùng", nhà văn Nguyễn Công Hoan "đẩy" nhân vật chính – Pha - vào
thế bị bần cùng hóa, chẳng còn gì để mất. 84 năm trước đây, trong đời thật, anh
em nhà Mười Chức, trong thế bước đường cùng, đã đổi 5 mạng sống của gia đình,
trong đó có một con người thậm chí chưa kịp được sinh ra, để giữ đất, cũng là
lẽ sinh tồn, trong vụ án nổi tiếng, xảy ra vào năm 1928 tại Bạc Liêu.
Có lẽ, khi đặt mìn, xả súng tự
chế vào nhà chức trách hôm 5.1, anh em nhà họ Đoàn có lẽ cũng ý thức được hậu
quả mà hành vi phạm pháp của mình mang lại (?).
Nhưng vì sao cả Pha, cả anh em
Mười Chức thời xưa, và nay là Đoàn Văn Vươn sẵn sàng đánh đổi với cái giá quá
đắt đến như vậy?
Công an, bộ đội gỡ mìn cài trong trang trại của Đào Văn Vươn. T.L
Câu trả lời thực ra không khó. Họ
đã bị đẩy đến bước đường cùng. Như 300.000 hộ nông dân ở đồng bằng sông Hồng,
100.000 hộ nông dân ở vùng nghèo khó Đông Nam Bộ và hàng trăm ngàn nông hộ khác
trên khắp dải đất chữ S này.
Mất đất, có nghĩa là mất tư liệu
sản xuất. Mất tư liệu sản xuất, đối với nông dân, là mất tất cả. Mất tất cả, có
nghĩa chẳng còn gì để đổi ngoài mạng sống. Có người cho đây là bất đắc dĩ. Bất
đắc dĩ dẫn đến manh động, đến bạo lực. Nhưng trường hợp Đoàn Văn Vươn có lẽ sẽ
rất oan khi cho đây chỉ là bất đắc dĩ.
Đầu những năm 90 của thế kỷ
trước, cuộc chinh phục biển cả của Đoàn Văn Vươn bắt đầu bằng những gánh đất
"quăng" xuống biển. "Có người bảo Vươn dại như con vích".
Có người thách đố Vươn. Người khác bảo anh mạo hiểm khi dám thách thức thần
biển.
Người đàn ông của đất Hải tần
phòng thủ bấy giờ đã nói đầy tự tin: "Người thách đấu, tôi không sợ. Chỉ
sợ trời thách đố tôi thôi". Từng hạt đất bám trụ. Từng viên đá trơ gan.
20.000m3 đất, đá đã được đổ ra biển để sú, vẹt có chỗ bám chân, để con tôm, con
cá có chỗ sống, và để con người có kế sinh khai, có cái mà hy vọng.
Và, với không biết bao nhiêu mồ
hôi, nước mắt, và có lẽ cả máu nữa, công việc tưởng chừng như dã tràng xe cát
rút cục cũng đã giúp Đoàn Văn Vươn tạo lập một cơ ngơi 50ha đầm nuôi trồng thủy
sản. Đoàn Văn Vươn sợ trời. Nhưng xưa nay nhân định thắng thiên cũng
nhiều".
Đây là những nét chính về Đoàn
Văn Vươn và công cuộc trường chinh lấn biển của anh trong bài báo "Kỳ tài
đất Tiên Lãng và cuộc chinh phục lời nguyền của biển", được đăng tải trên
báo Đời sống và Pháp luật 14 tháng trước.
Nhưng càng thắng Thiên, họ Đoàn
càng nợ nần, càng lệ thuộc vào "tư liệu sản xuất", vừa là sinh kế,
vừa là món nợ vật chất có thể sẽ phải "di truyền" sang đời con cháu
nếu họ Đoàn, một người nông dân, mất sạch tư liệu sản xuất.
Sự cùng quẫn trong hành vi manh
động của họ Đoàn, càng cho thấy tính chất "bước đường cùng" trong
thân phận của anh, một thân phận mà các nhà văn hiện thực phê phán đã nhiều lần
nói tới, tưởng như chỉ xảy ra thời kỳ phong kiến: Cố cùng liều thân.
Vì sao một quân nhân phục viên,
một kỹ sư nông nghiệp, một người nông dân cả đời bán mặt cho đất, bán lưng cho
giời, lại có thể manh động, bạo lực đến như vậy?
Câu trả lời, đơn giản đến tàn
nhẫn: Người nông dân này bị thu hồi khi thời hạn giao đất đã hết 14 năm chứ
không phải 20 năm theo quy định của Luật Đất đai 1993 để có một sinh kế. Không
phải là ngẫu nhiên mà Hội Nông dân không ít lần đề nghị Nhà nước sửa đổi Luật
Đất đai, giao quyền sử dụng lâu dài cho nông dân từ 20 năm lên 50-70 năm và thậm
chí… 99 năm.
Nguyên do của những hành động vi
phạm pháp luật đến mức nguy hiểm là từ quyết định mang tính tước đoạt, nhấn
mạnh là không một xu bồi thường, làm những người nông dân như Đoàn Văn Vươn mất
toàn bộ tư liệu sản xuất, rơi vào cảnh bần cùng hóa. Khi người nông dân đã phải
nói "lên bờ (mất ruộng đất) chỉ có chết thôi, "lên bờ" không thể
sống bằng cái gì được, nhà cửa không có". Thì rõ ràng, chính quyền địa
phương đã đẩy người nông dân đến bước đường cùng.
Có hai kỷ lục về câu chuyện mất
đất được nói đến trong thời gian gần đây. Ở Đà Nẵng, có trên 40.000 hộ nông dân
bị mất đất do phải di dời, giải tỏa. Ở Bắc Ninh, một tỉnh có diện tích
"nhỏ nhất nước", sau 10 năm "trải thảm đỏ", 3.000ha đất
nông nghiệp bị thu hồi. Việc "Cứ 5 hộ dân thì có 1 hộ mất đất canh
tác"; "Có những thôn xóm mà 90-95% diện tích đất nông nghiệp bị
"khai tử", có lẽ cũng là một kỷ lục khác.
Website Hội NDVN hồi đầu năm nay
đã đưa ra các con số: Vùng ĐBSH có số hộ bị thu hồi lớn nhất với khoảng 300.000
hộ. Đông Nam Bộ cũng khoảng trên 100.000 hộ. Hai địa phương có số hộ bị thu hồi
đất lớn nhất là Hà Nội: 138.291 hộ và TP.HCM: 52.094 hộ. Theo cách tính toán
khá chi li của Cục Hợp tác xã và Phát triển nông thôn (Bộ NNPTNT), mỗi ha đất
thu hồi ảnh hưởng tới 10 lao động nông nghiệp. Như vậy, việc thu hồi đất nông
nghiệp trong 5 năm đã làm đời sống của 2,5 triệu người bị lung lay.
Mất đất, có nghĩa là mất tư liệu
sản xuất. Mất tư liệu sản xuất là mất chiếc cần câu cơm. Có nghĩa là mất hết.
Đoàn Văn Vươn chỉ manh động hơn gần 500 nghìn nông hộ khác là anh và gia đình
phải chịu, ở mức độ nặng nề hơn, lối đòi đất không khác gì tước đoạt.
Đoàn Văn Vươn có thể thắng Thiên.
Nhưng có lẽ anh không thể đo được độ nông sâu của lòng người, không thể biết
hết được sự tàn nhẫn và trắng trợn của chính quyền địa phương.
Đào Tuấn
Nguồn: Danviet.vn
|
