Sự cố Viking2 và mưu đồ của Bắc Kinh

Tác giả: Việt Long (ĐHQG Hà Nội)

Những sự kiện gần đây tại Biển Đông đang làm cho dư luận đặt câu hỏi: phải chăng Bắc Kinh đang áp dụng binh pháp Tôn Tử cố tình biến cái không thể thành có thể, biến các khu vực không tranh chấp thành các khu vực tranh chấp để đòi hỏi được chia phần tài nguyên trên thềm lục địa và đặc quyền kinh tế của các nước láng giềng yếu thế thông qua công thức "gác tranh chấp cùng khai thác".

Bắc Kinh đang dụng chiêu biến không thành có

Tôn Tử, chiến lược gia đại tài trong lịch sử Trung Quốc, nổi tiếng với thuật dùng binh, biến hư thành thực, thực thành hư, làm đối phương nghi kỵ, chia rẽ lẫn nhau, rơi vào thế bị động, qua đó đạt được mục tiêu khống chế của mình. Những người mê chuyện Tam Quốc, hẳn còn thán phục Khổng Minh trong thành rỗng dùng tiếng đàn đuổi hàng vạn hùng binh của Tư Mã Ý, hay Tào Tháo cố tình tẩy xóa thư gửi Hàn Toại, lấp lửng nửa kín nửa hở, gây nghi ngờ, chia rẽ chú cháu Hàn Toại, Mã Siêu để hai bên tự đánh nhau đi đến chỗ tan rã.

Những sự kiện gần đây tại Biển Đông đang làm cho dư luận đặt câu hỏi: phải chăng Bắc Kinh đang áp dụng binh pháp Tôn Tử cố tình biến cái không thể thành có thể, biến các khu vực không tranh chấp thành các khu vực tranh chấp để đòi hỏi được chia phần tài nguyên trên thềm lục địa và đặc quyền kinh tế của các nước láng giềng yếu thế thông qua công thức "gác tranh chấp cùng khai thác".

Sự kiện tàu Bình Minh 02 bị cắt cáp địa chấn trên thềm lục địa cách bờ biển Việt Nam 120 hải lý được dư luận đánh giá là nghiệm trong vì 1) vụ việc xảy ra nằm sâu trong thềm lục địa và đặc quyền kinh tế mà quốc gia ven biển như Việt Nam được hưởng một cách hợp pháp theo Công ước Luật biển của Liên hợp quốc năm 1982; 2) do một lực lượng chấp pháp của một nước tiến hành có chủ ý; 3) xâm phạm tài sản công của một quốc gia độc lập có chủ quyền. Song dưới con mắt của các phát ngôn viên Trung Quốc thì đó là việc làm "bình thường và hợp lý ở khu vực biển thuộc thẩm quyển và quyền tài phán của Trung Quốc". Thậm chí, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc còn yêu cầu Việt Nam "tránh tạo ra những sự cố mới".

Tại Đối thoại Shangri-La ngày 3-5/6/2011, khi bị chất vấn, Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc đã dùng tới 27 lần từ hòa bình trong phát biểu của mình và khẳng định "Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc không có hành động can dự nào vào sự việc vừa diễn ra". Trung Quốc đang thực hiện chiến thuật vừa đấm vừa xoa. Họ nhiều lần khẳng định yêu chuộng hòa bình, sẵn sàng cùng các bên đàm phán. Trong khi Việt Nam đang chân thành mong muốn Trung Quốc thể hiện đúng như những gì mà Trung Quốc đã nói và cam kết thì các hoạt động trên biển lại càng trở nên phức tạp. Liên tục các tàu cá của Việt Nam và Philippines bị tấn công. Ngày 9/6/2011, tàu khảo sát địa chấn Viking 02 của Việt Nam lại tiếp tục bị tàu cá và tàu ngư chính của Trung Quốc quấy rối cắt cáp, phá chân vịt tại lô 136 thềm lục địa phía Nam. Vị trí lần này cũng chỉ cách đường cơ sở Việt Nam gần 100 hải lý.

Hiện trường nơi xảy ra vụ tàu cá Trung Quốc lao vào phá cáp tàu Viking2

Trước đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hồng Lỗi lớn tiếng đổ lỗi cho Việt Nam: "Trung Quốc có chủ quyền không tranh cãi với quần đảo Trường Sa và lãnh hải gần đó. Trung Quốc và Việt Nam nhiều lần đã đạt được sự đồng thuận quan trọng về cách xử lý phù hợp các vấn đề hàng hải và duy trì ổn định ở Biển Đông. Chúng tôi hy vọng phía Việt Nam sẽ có các nỗ lực nghiêm túc để thực hiện những đồng thuận liên quan". Một tuyên bố lấp lửng làm dư luận có thể hiểu nhầm Trung Quốc và Việt Nam đã có những đồng thuận và chính Việt Nam là bên không thực hiện. Rõ ràng Trung Quốc và Việt Nam đang tiến hành đàm phán thỏa thuận nguyên tắc về giải quyết các tranh chấp ở Biển Đông. Điều này thể hiện thiện chí của Việt Nam, tuân thủ các nguyên tắc của luật quốc tế giải quyết hòa bình các tranh chấp, không sử dụng vũ lực và đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế.

Lập trường của Việt Nam gồm 4 điểm: 1) Việt Nam được quyền có thềm lục địa và đặc quyền kinh tế riêng từ đất liền Việt Nam không có tranh chấp, tách biệt với các vùng biển hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, 2) Hai quần đảo thuộc chủ quyền Việt Nam, 3) vùng biển của các đảo trong hai quần đảo được xác định theo Công ước luật biển năm 1982, cụ thể theo điều 121.3. Các đảo thuộc hai quần đảo này nếu có thềm lục địa và đặc quyền kinh tế thì cũng là những vùng biển hạn chế không thể có đầy đủ hiệu lực trong phân định như từ lãnh thổ đất liền, phù hợp nguyên tắc "đất thống trị biển", 4) trong khi tìm kiếm một giải pháp cơ bản lâu dài, các bên tranh chấp ở Biển Đông cần kiềm chế, không mở rộng chiếm đóng mới, không có những hành động làm phức tạp thêm tình hình, hợp tác trong những lĩnh vực ít nhạy cảm như bảo vệ môi trường, nghiên cứu khoa học biển, phòng chống cướp biển theo đúng tinh thần của Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông DOC 2002.

Như vậy, đúng như người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam đã trả lời : "Không có nhận thức chung nào nói rằng Trung Quốc có quyền cản trở các hoạt động của Việt Nam tại vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam. Chính hành động này của Trung Quốc đã đi ngược lại nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao hai nước".

Đường lưỡi bò và lập luận lạ lùng

Vậy thực chất đằng sau những lời nói và việc làm trái ngược của Trung Quốc là gì? Tờ Trung Quốc nhật báo (China Daily) ngày 8/6/2011 đã không ngại ngùng bộc lộ. Tranh chấp Biển Đông (Trung Quốc gọi là biển Nam Trung Hoa) có ý nghĩa chiến lược quan trọng với Trung Quốc bởi hai lý do: Thứ nhất, Trung Quốc là nước lớn nhưng chưa phải là một siêu cường biển. Mặc dù có thềm lục địa và đặc quyền kinh tế rộng, bờ biển đất liền và đảo dài nhưng phần đóng góp của biển với GDP còn nhỏ. Chỉ với một số ít các đảo đang tranh chấp nằm dưới sự kiểm soát của mình, Trung Quốc không có đường để nối biển với đại dương. Thứ hai, không có một lực lương hải quân mạnh và sự chú trọng các quyền lợi biển, Trung Quốc vẫn ở vị thế không thuận lợi. Muốn trở thành một siêu cường có ảnh hưởng, Trung Quốc buộc phải chuyển từ "cường quốc đất liền" sang "siêu cường biển". Và tranh chấp Biển Đông là phép thử thực tế cho việc đạt được mục tiêu đó. Để thực hiện ý đồ độc chiếm Biển Đông, không gì tốt hơn phương thức biến cái của người khác thành của mình, biến vùng biển không tranh chấp thành vùng biển có tranh chấp, đòi chia sẻ tài nguyên và quyền kiểm soát biển trên vùng biển của nước khác dưới chiêu thức 'gác tranh chấp cùng khai thác".

Tháng 5/2009 Trung Quốc lần đầu tiên đưa yêu sách đường lưỡi bò ra trước công chúng, trước Liên hợp quốc nhưng lại lớn tiếng cho rằng con đường này là đường lịch sử đã được cộng đồng quốc tế công nhận rộng rãi và toàn bộ các đảo, đá, bãi cạn nửa nổi nửa chìm, thậm chí đến cả các bãi chưa từng nổi lên cũng như các vùng nước liên quan, đáy biển và lòng đất dưới đáy biển trong phạm vi con đường này thuộc quyền quản hạt của Trung Quốc. Có nhẽ chỉ những học giả Trung Quốc quen xem mình là trung tâm của thế giới mới có lập luận lạ lùng như vậy.

Tại Hội nghị luật biển lần thứ nhất năm 1958 trong danh sách các vùng nước, vịnh lịch sử của thế giới, đốt đuốc lên cũng chẳng thấy có văn bản nào ghi nhận cái đường lưỡi bò. Một con đường đứt đoạn, vẽ tùy ý, không tọa độ sao có thể là một ranh giới biển được cộng đồng quốc tế thừa nhận. Khái niệm "vùng nước liên quan" cũng chỉ là sản phẩm riêng của Trung Quốc, không có trong Công ước Luật biển của Liên hợp quốc. Ngay sau khi Trung Quốc lưu chiểu tấm bản đồ này lên Liên hợp quốc, Việt Nam, Malaysia và muộn hơn là Philippines đã lên tiếng phản đối. Các nước không liên quan như Indonesia, Mỹ cũng đều phê phán tính vô lý của con đường.

Ngày 14/4/2011, Trung Quốc lại đưa ra lập luận mới, quần đảo Nam Sa (Trường Sa) có vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa riêng. Lần đầu tiên Trung Quốc đưa ra yêu sách theo ngôn ngữ của luật biển quốc tế. Điều đó không có nghĩa là Trung Quốc từ bỏ đường lưỡi bò. Họ vẫn tiếp tục dùng cả đường lưỡi bò và luật biển khi cần thiết và để bổ trợ cho nhau. Lấy sự không rõ ràng làm cơ sở bào chữa cho các hành động vi phạm luật quốc tế của mình. Thực chất đường lưỡi bò giống như một đường chủ trương yêu sách lớn của Trung Quốc làm thế mặc cả cho những đàm phán giải quyết sau này. Càng mở rộng vùng tranh chấp vào sâu lãnh thổ hay vùng biển đối phương càng có lợi thế để mặc cả. Các nước có tranh chấp lãnh thổ với Trung Quốc chẳng lấy gì làm lạ với chiến thuật biến không thành có này của Bắc Kinh.

Cạm bẫy "gác tranh chấp, cùng khai thác"

Bước thứ hai của chiến lược "biến cái không thể thành có thể" là tạo cớ, gây sức ép với các nước lân cận để khẳng định trên thực tế "đường lưỡi bò" của Trung Quốc. Đây là lý do vi sao gần đây Trung Quốc đẩy mạnh các hoạt động quấy rối. Từ việc đơn phương thiết lập lệnh cấm đánh bắt cá ở Biển Đông hàng năm từ 15/5 đến 31/8 tới các hoạt động cản trở tàu thuyền Việt Nam và Philippines trong tháng 3-tháng 6/2011, hay hoạt động dùng tàu ngầm đặt quốc huy dưới đáy biển Bãi cạn Tăng Mẫu gần Malaysia đầu năm 2011, các hoạt động này đều có một điểm chung là nằm trên ranh giới của "đường lưỡi bò".

Bắc Kinh mong muốn dưới sức ép của cây gậy, các bên hữu quan sẽ phải chấp nhận củ cà rốt họ đưa. Đó là chủ trương "chủ quyền tại ngã, gác tranh chấp cùng khai thác". Chủ trương này theo Bộ Ngoại giao Trung Quốc gồm 4 yếu tố : 1) Chủ quyền đối với các vùng lãnh thổ liên quan thuộc về Trung Quốc; 2) Khi điều kiện chưa chín muồi để có giải pháp cho tranh chấp chủ quyền, đàm phán về chủ quyền có thể hoãn lại để có thể gác tranh chấp sang một bên. Gác tranh chấp không có nghĩa từ bỏ chủ quyền. Nó chỉ là gác tranh chấp lại chờ thời gian thích hợp; 3) Khai thác chung các vùng lãnh thổ liên quan; 4. Mục đích của khai thác chung là nâng cao sự hiểu biết lẫn nhau và tạo điều kiện cho giải pháp cuối cùng về chủ quyền lãnh thổ.

Như vậy "gác tranh chấp cùng khai thác" của Trung Quốc thực chất chỉ để phục vụ cho điều kiện thứ nhất "Chủ quyền đối với các vùng lãnh thổ liên quan thuộc về Trung Quốc". Chấp nhận "gác tranh chấp cùng khai thác", tức chấp nhận đường yêu sách lưỡi bò của Bắc Kinh. Điều kiện chín muồi ở đây là thời điểm Bắc Kinh đủ sức để kiểm soát toàn bộ các vùng biển và lãnh thổ này trong phạm vi đường lưỡi bò. Trong khi chờ đợi điều kiện chín muồi này thì các bên cùng khai thác, tức Bắc Kinh có quyền ngang hàng với nước chủ nhà trong thăm dò, khai thác và quản lý các tài nguyên của họ. Khu vực gác tranh chấp cùng khai thác chỉ được đề xuất trên thềm lục địa và đặc quyền kinh tế của nước khác mà Bắc Kinh chưa thể và không thể kiểm soát. Khu vực gác tranh chấp cùng khai thác không được Bắc Kinh chấp nhận ở những nơi họ đã giành được quyền kiểm soát một cách phi pháp như Hoàng Sa và một số khu vực ở Trường Sa.

Đã đến lúc đưa vấn đề ra LHQ

Đường lưỡi bò và gác tranh chấp cùng khai thác là hai yếu tố cấu thành của một chủ trương lớn độc chiếm Biển Đông. Các hành động mạnh bạo vừa qua là thể hiện ý chí của Trung Quốc áp đặt cho các nước xung quanh Biển Đông chấp nhận công thức đó. Phép thử của Trung Quốc ngày 26/5/2011 muốn nắn gân Việt Nam, Philippin, Hiệp hội các nước ASEAN, Mỹ và các nước khác có lợi ích ở Biển Đông. Phản ứng của Việt Nam, Philippin, Malaysia, Indonesia và Mỹ là tích cực. Các bên đều mong muốn Trung Quốc tôn trọng những gì đã cam kết, cần phải có một lộ trình rõ ràng nếu không sẽ có đụng độ.

Tuy nhiên những phản ứng đó có lẽ còn chưa đủ để ngăn cản những bước đi liều lĩnh của Bắc Kinh, tiếp tục xây dựng các công trình trên các bãi đá ngầm gần Philippin và cắt cáp của tàu Viking 02 trên thềm lục địa Việt Nam. Đã đến lúc Việt Nam và Philippin đưa vấn đề ra trước Liên hợp quốc hoặc cả hai nước cùng gửi Công hàm lên Liên hợp quốc. ASEAN dưới sự chủ tọa của Indonesia cần sớm có một Tuyên bố về tình hình Biển Đông như Tuyên bố năm 1992 mở đầu cho quá trình xây dựng Tuyên bố DOC.

Các nước có quyền lợi ở Biển Đông và ASEAN cần sớm đưa vấn đề giải thích và áp dụng điều 121.3 của Công ước của Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982 về quy chế các đảo đá ra trước Hội nghị các nước thành viên Công ước Luật biển. Một trong những nguồn gốc làm phức tạp vấn đề Biển Đông chính là sự không rõ ràng của điều khoản này. Và tất cả những nước có thềm lục địa và đặc quyền kinh tế hợp pháp bị vi phạm cần kiên quyết thực hiện quyền tự vệ chính đáng của mình trước những hành động quá khích, đe dọa tính mạng và tài sản công. Có như thế điều không thể vẫn chỉ là không thể và công lý không bị xói mòn.

Nguồn: Tuanvietnamnet

Vừa cắt cáp, Trung Quốc vừa vu cáo Việt Nam tấn công tàu cá

Sau khi bị Việt Nam cáo buộc Trung Quốc một lần nữa quấy nhiễu tàu thăm dò địa chấn của Việt Nam ở Biển Đông, người phát ngôn bộ Ngoại giao Trung Quốc Hồng Lỗi đã đưa ra những tuyên bố thậm chí cứng rắn hơn các lần trước.

Tân Hoa Xã dẫn lời ông này lớn tiếng rằng, Việt Nam đã “vi phạm nghiêm trọng” chủ quyền Trung Quốc và gây nguy hiểm cho mạng sống các thủy thủ của Trung Quốc trong một tranh chấp chủ quyền đang leo thang.

Trong vòng hai tuần lễ, tàu Trung Quốc đã hai lần cắt cáp tàu thăm dò địa chấn của Việt Nam khi các tàu thăm dò hoạt động trong phạm vi thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam. Thế nhưng, người phát ngôn Trung Quốc đã không ngại ngần mà cáo buộc Việt Nam làm gia tăng căng thẳng ở Biển Đông.

Thậm chí, ông này nói rằng, Trung Quốc là nạn nhân trong vụ đụng độ mới nhất khi tàu cá nước này vướng cáp của tàu Việt Nam và bị kéo đi khoảng hơn một giờ.

Tàu Trung Quốc liều lĩnh lao vào phá cáp tàu Việt Nam nhưng người phát ngôn Hồng Lỗi lại nói: “Hành động này gây nguy hiểm nghiêm trọng tới sự an toàn của các ngư dân Trung Quốc”.

Hết dùng hải giám lại đến tàu cá

Hôm qua (9/6), người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam xác nhận việc tàu cá Trung Quốc cắt cáp tàu địa chấn Việt Nam xảy ra sáng cùng ngày. Cụ thể là vào lúc 6h sáng ngày 9/6, tàu Viking 2 do PetroVietnam thuê đang tiến hành hoạt động thăm dò thì bị tàu cá Trung Quốc mang số hiệu 6226, cùng hai tàu ngư chính yểm trợ mang số hiệu 311 và 303, chạy ngang qua mũi tàu sau đó đổi hướng và gia tăng tốc độ.

Dù đã phát pháo hiệu cảnh báo, tàu cá Trung Quốc vẫn lao vào với tốc độ cao để phá cáp thăm dò tàu VikingII

Tàu Viking 2 đã phát pháo hiệu cảnh cáo song các tàu này vẫn lao vào, bộ phận cắt cáp chuyên dụng của tàu cá 6226 mắc vào tuyến cáp của Viking 2 khiến tàu thăm dò của Việt Nam không thể hoạt động bình thường. Hai tàu ngư chính 311 và 303 cùng một số tàu cá khác của Trung Quốc sau đó đã tiến vào giải cứu tàu 6226.

Cho biết khu vực xảy ra sự việc (lô 136/03 tại 6o47,5 Bắc, 109o17,5 Đông) nằm hoàn toàn trong vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý của Việt Nam theo luật pháp quốc tế, bà Nga nhận định hành động này của các tàu cá và tàu ngư chính Trung Quốc là hoàn toàn có chủ ý, được tính toán và chuẩn bị kỹ lưỡng.

Vậy mà trong cuộc họp báo sau đó, theo tin của Reuters, ông Hồng Lỗi đã cáo buộc Việt Nam vi phạm chủ quyền của Trung Quốc với quần đảo Trường Sa và các khu vực lân cận. "Cần phải chỉ ra rằng, với việc tiến hành thăm dò dầu khí trái phép ở vùng biển của quần đảo Trường Sa và đuổi tàu cá Trung Quốc, Việt Nam đã vi phạm nghiêm trọng chủ quyền và quyền hàng hải của Trung Quốc”, ông này nói. "Trung Quốc yêu cầu Việt Nam ngừng mọi vi phạm và không nên có các hành động làm phức tạp và mở rộng tranh cãi”.

Trung Quốc và bốn nước Đông Nam Á gồm Việt Nam, Philippines, Malaysia, Brunei đều tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông. Trong đó, Trung Quốc tuyên bố chủ quyền với phần lớn vùng biển này bằng cách đưa ra bản đồ hình chữ U bao trùm gần như toàn bộ vùng biển kể cả các quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa.

Cảnh báo Mỹ, mắng Philippines

Mỹ - quốc gia chiếm ưu thế quân sự ở Thái Bình Dương với các căn cứ tại Nhật Bản và Hàn Quốc đã bị cuốn vào những căng thẳng hàng hải với Trung Quốc. Năm ngoái, Washington đã nhấn mạnh sự ủng hộ của họ với một giải pháp tập thể trong khu vực để giải quyết tranh chấp. Tuy nhiên, Bắc Kinh lại chỉ muốn hội đàm riêng rẽ với từng nước có liên quan.

David Carden, Đại sứ Mỹ tại ASEAN trong tháng trước đã nói tại Manila rằng, các bên tuyên bố chủ quyền ở Trường Sa cần tạo ra một cơ chế khu vực mạnh mẽ để giải quyết tranh chấp. Ông nói, Mỹ có thể giúp đỡ.

Tuy nhiên, trong cuộc họp báo tại Manila (Philippines) hôm qua, đại sứ Trung Quốc Lưu Kiến Siêu đã nói rằng, Trung Quốc sẽ chỉ thảo luận về các tranh chấp bằng con đường song phương với các nước tuyên bố khác. "Mỹ không phải là một bên trong tranh chấp”, ông thậm chí nhấn mạnh, chính phủ Mỹ không nên can thiệp vào tranh chấp Biển Đông và để cho các bên tuyên bố chủ quyền giải quyết vấn đề theo cách của họ thông qua các biện pháp hòa bình.

Không chỉ nhất mực phủ nhận sự sai trái của các tàu Trung Quốc ở vùng biển thuộc chủ quyền Việt Nam, các quan chức Trung Quốc cũng có động thái tương tự trước hàng loạt phản đối, cáo buộc từ Philippines.

Bộ Ngoại giao Philippines (DFA) gần đây đã nhiều lần phản đối hành động ngày một gia tăng của các tàu Trung Quốc ở khu vực mà Manila tuyên bố chủ quyền. Từ 31/5-4/6, Philippines đã hai lần chuyển lời phản đối tới đại sứ quán Trung Quốc ở Manila. Quan chức Philippines cáo buộc lực lượng Trung Quốc đã 6 lần xâm nhập vào khu vực mà Manila tuyên bố chủ quyền kể từ tháng 2 tới nay, và bắn vào các ngư dân Philippines trong ít nhất một vụ việc.

Và đáp trả cáo buộc của Philippines, vị phát ngôn bộ Ngoại giao Trung Quốc Hồng Lỗi ngày 7/6 tuyên bố: "Trung Quốc yêu cầu phía Philippines ngừng làm tổn hại tới chủ quyền và các quyền hàng hải cũng như lợi ích của Trung Quốc, dẫn tới các hành động đơn phương làm leo thang và phức tạp vấn đề tranh chấp Biển Đông. Phía Philippines nên ngừng đưa ra các tuyên bố vô trách nhiệm không phù hợp với thực tế".

• Thái An

Theo Vietnamnet.vn

Trung Quốc lại ngang ngược phá cáp khảo sát của Việt Nam

- Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam xác nhận việc tàu cá Trung Quốc cắt cáp tàu địa chấn Việt Nam xảy ra sáng nay (9/6).

Bà Nguyễn Phương Nga trong buổi họp báo chiều nay đã xác nhận: vào lúc 6h sáng ngày 9/6, tàu Viking 2 do PetroVietnam thuê đang tiến hành hoạt động thăm dò thì bị tàu cá Trung Quốc mang số hiệu 6226, cùng hai tàu ngư chính yểm trợ mang số hiệu 311 và 303, chạy ngang qua mũi tàu sau đó đổi hướng và gia tăng tốc độ.

Người phát ngôn Phương Nga: Điều này “đối với Việt Nam là không thể chấp nhận được”. Ảnh: Trường Sơn

Tàu Viking 2 đã phát pháo hiệu cảnh cáo song các tàu này vẫn lao vào, bộ phận cắt cáp chuyên dụng của tàu cá 6226 mắc vào tuyến cáp của Viking 2 khiến tàu thăm dò của Việt Nam không thể hoạt động bình thường. Hai tàu ngư chính 311 và 303 cùng một số tàu cá khác của Trung Quốc sau đó đã tiến vào giải cứu tàu 6226.

Cho biết khu vực xảy ra sự việc (lô 136/03 tại 6^o47,5 Bắc, 109^o17,5 Đông) nằm hoàn toàn trong vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý của Việt Nam theo luật pháp quốc tế, bà Nga nhận định hành động này của các tàu cá và tàu ngư chính Trung Quốc là hoàn toàn có chủ ý, được tính toán và chuẩn bị kỹ lưỡng.

"Hành động này của phía Trung Quốc đã vi phạm nghiêm trọng quyền chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam đối với vùng thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế của mình, vi phạm Công ước của LHQ về Luật biển năm 1982 (UNCLOS) và Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), đi ngược lại nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao hai nước về việc duy trì hòa bình ổn định tại Biển Đông, gây thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế đối với PetroVietnam", bà Nga nói.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao khẳng định: Việt Nam phản đối mạnh mẽ hành động trên của phía Trung Quốc, yêu cầu Trung Quốc xuất phát từ tầm cao chiến lược của quan hệ Việt - Trung, chấm dứt ngay và không để tái diễn mọi hành động vi phạm quyền chủ quyền và quyền tài phán quốc gia của Việt Nam trong thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế của mình, đồng thời bồi thường thiệt hại đã gây ra cho PetroVietnam.

Đoạn cáp bị cắt của tàu Bình Minh 02.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao nhận định các hành động có tính hệ thống này của phía Trung Quốc là nhằm biến khu vực không có tranh chấp thành khu vực có tranh chấp, hiện thực hóa yêu sách đường 9 đoạn – đường lưỡi bò.

Bà Nga nhấn mạnh điều này “đối với Việt Nam là không thể chấp nhận được”.

Người phát ngôn cũng cho biết ngay chiều 9/6, đại diện Bộ Ngoại giao Việt Nam đã gặp đại diện ĐSQ Trung Quốc tại Hà Nội để phản đối hành động này của phía Trung Quốc và nêu rõ lập trường của phía Việt Nam.

Đáng nói là sự việc này diễn ra chỉ một thời gian ngắn sau vụ việc các tàu hải giám Trung Quốc cắt cáp tàu địa chấn Bình Minh 02 cũng của PetroVietnam sáng 26/5. Bình luận về việc cắt cáp tàu Bình Minh 02, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc lại nói đó là việc làm "bình thường và hợp lý ở khu vực biển thuộc thẩm quyển và quyền tài phán của Trung Quốc". Thậm chí, người phát ngôn bộ Ngoại giao Trung Quốc còn yêu cầu Việt Nam "tránh tạo ra những sự cố mới".

Trong khi đó, chưa đầy 4 tháng qua, Philippines đã có các văn bản ghi nhận 7 sự cố liên quan tới việc tàu Trung Quốc xâm nhập khu vực tranh chấp và tấn công các tàu của Philippines.

VietNamNet lược ghi phần hỏi đáp tại cuộc họp báo này:

- Trước việc tàu cá và tàu ngư chính Trung Quốc cố tình có hành động phá cáp của tàu Viking 2, mới đây tàu hải giám Trung Quốc đã cắt cáp tàu Bình Minh 02, có bình luận cho rằng có thể Trung Quốc sẽ còn lặp lại hành động tương tự trong thời gian tới. Vậy xin cho biết Việt Nam sẽ có những biện pháp như thế nào?

Lập trường của Việt Nam về hai sự kiện, vụ tàu hải giám Trung Quốc cắt cáp thăm dò của tàu Bình Minh 02 và sự kiện sáng nay (9-6) đối với tàu Viking 2 đã được chúng tôi nói rất rõ.

Việt Nam mong rằng phía Trung Quốc sẽ xuất phát từ tầm cao chiến lược của quan hệ Việt - Trung, chấm dứt ngay và không để tái diễn mọi hành động vi phạm quyền chủ quyền và quyền tài phán quốc gia của Việt Nam trong thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam.

Chúng tôi mong Trung Quốc sẽ thực hiện những cam kết mà Trung Quốc đã tuyên bố trên các diễn đàn quốc tế là: duy trì hòa bình và ổn định ở biển Đông.

Về phía Việt Nam, các cơ quan chức năng của Việt Nam, các lực lượng của Việt Nam sẽ phối hợp chặt chẽ để bảo đảm các hoạt động kinh tế của Việt Nam trong các khu vực thuộc chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam diễn ra bình thường.

-Trung tướng Nguyễn Chí Vịnh, thứ trưởng Bộ Quốc phòng, có phát biểu trên báo chí là sau khi xảy ra sự kiện 26-5 thì tàu Bình Minh 02 ra khơi hoạt động trở lại với tám tàu bảo vệ. Xin cho biết tàu Viking 2 có tàu hộ tống hay không?

Hai địa điểm và hai sự việc (liên quan đến tàu Bình Minh 02 và tàu Viking 2 - PV) là hoàn toàn khác nhau trong thềm lục địa của Việt Nam.

Như trung tướng Nguyễn Chí Vịnh đã nói mà báo chí có trích dẫn là hiện nay tàu Bình Minh 02 có tám tàu bảo vệ. Nhiệm vụ của các tàu bảo vệ này là để bảo đảm cho các hoạt động khảo sát, thăm dò của tàu (Bình Minh 02) được diễn ra suôn sẻ, để cho các tàu khác đi lại ở trên khu vực vùng biển đó không có va chạm hay tránh xa các thiết bị khảo sát, thăm dò để không ảnh hưởng đến các thiết bị này của tàu (Bình Minh 02).

Trong trường hợp của tàu Viking 2 thì cũng có một số tàu có nhiệm vụ hỗ trợ như vậy.

Hiện trường nơi xảy ra vụ tàu cá Trung Quốc lao vào phá cáp tàu Viking2

- Được biết, tàu Viking 2 có liên quan đến nhiều quốc gia, hiện tại các bên liên quan có phản ứng gì chưa?

Sự kiện vừa mới diễn ra, cho nên hiện nay chúng tôi chưa có thông tin về phản ứng của các quốc gia có liên quan đến sự việc này.

- Hoạt động của tàu hải giám Trung Quốc và tàu ngư chính Trung Quốc chịu trách nhiệm trước cơ quan nào của Trung Quốc?

Có rất nhiều lực lượng của Trung Quốc hoạt động trên biển. Chúng tôi đã nêu lập trường của Việt Nam đến Đại sứ quán Trung Quốc tại Hà Nội, là cơ quan đại diện của Trung Quốc tại Việt Nam. Đại sứ quán Trung Quốc tại Hà Nội sẽ phản ánh về lập trường của Việt Nam. Còn việc giải quyết thế nào đó là vấn đề của phía Trung Quốc.

- Xin cho biết cụ thể vấn đề đàm phán song phương hay đa phương liên quan đến khu vực biển Đông?

Trước hết Việt Nam chủ trương giải quyết các tranh chấp ở biển Đông bằng các biện pháp hòa bình trên cơ sở hiến chương của Liên Hiệp Quốc và luật pháp quốc tế, nhất là Công ước của Liên Hiệp Quốc về Luật biển năm 1982 và Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở biển Đông đã được ký giữa ASEAN và Trung Quốc năm 2002, thông qua đàm phán song phương và đa phương nhằm duy trì hòa bình, ổn định ở biển Đông, trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế và lợi ích chính đáng của các bên liên quan.

Trong vấn đề biển Đông có rất nhiều loại vấn đề. Đối với những vấn đề chỉ liên quan đến hai nước thì có thể giải quyết song phương giữa các nước liên quan trực tiếp, trong trường hợp ví dụ như giữa Việt Nam và Trung Quốc thì những vấn đề song phương là vấn đề cửa vịnh Bắc bộ hay là vấn đề quần đảo Hoàng Sa.

Đối với những vấn đề liên quan đến nhiều nước và nhiều bên khác như vấn đề quần đảo Trường Sa thì giải quyết giữa các bên có liên quan. Đối với những vấn đề không chỉ liên quan đến các nước ven biển Đông mà còn liên quan đến cả các nước ngoài khu vực như vấn đề an ninh, an toàn hàng hải thì phải được giải quyết với sự tham gia của các bên liên quan.

- Có tin website của Bộ Ngoại giao VN bị hacker tấn công?

Theo thông tin tôi có được, trong một vài ngày gần đây có một số trang mạng của Việt Nam đã bị hacker tấn công. Trang web của Trung tâm biên phiên dịch thuộc Bộ Ngoại giao Việt Nam cũng bị hacker tấn công và để lại trên trang mạng đó một số thông tin bằng tiếng Trung, có hình ảnh và cờ của Trung Quốc.

Trang thông tin điện tử của Bộ Ngoại giao Việt Nam chiều qua cũng bị một số hacker tấn công theo dạng từ chối dịch vụ, làm việc truy cập vào trang mạng bị khó khăn.

Các cơ quan an ninh mạng của Bộ Ngoại giao Việt Nam cũng như các cơ quan an ninh mạng của Việt Nam đã và đang áp dụng các biện pháp ngăn chặn để bảo đảm an ninh, an toàn cho các trang mạng của Việt Nam. Hiện nay trang web của Bộ Ngoại giao Việt Nam vẫn hoạt động bình thường.

Dấu mốc 13 ngày * Ngày 26-5, ba tàu hải giám của Trung Quốc đã đe dọa và cắt đứt cáp thăm dò dầu khí của tàu Bình Minh 02 trong vùng biển chủ quyền của VN, cách bờ biển Việt Nam chỉ 116 hải lý. * Ngày 27-5, Bộ Ngoại giao Việt Nam đã trao công hàm cho Trung Quốc yêu cầu chấm dứt ngay, không để tái diễn những hành động vi phạm chủ quyền của Việt Nam đồng thời bồi thường thiệt hại cho Việt Nam. * Tối 28-5, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Khương Du ngang nhiên cho rằng vùng biển chủ quyền Việt Nam mà tàu Bình Minh 02 đang thả cáp thăm dò dầu khí là vùng biển thuộc chủ quyền Trung Quốc. * Ngày 31-5, tàu Viking 2 đang thăm dò dầu khí trong vùng biển chủ quyền của Việt Nam lại bị tàu Trung Quốc phá rối. Chiều cùng ngày, một ngư dân Việt Nam bị Trung Quốc bắt giữ và tịch thu tài sản trên vùng biển Việt Nam ở Hoàng Sa. * Ngày 2-6, Tổng thống Philippines Benigno Aquino III tuyên bố sẽ đệ trình thư lên Liên Hiệp Quốc phản đối việc hàng loạt tàu Trung Quốc xâm nhập vùng biển nước mình. * Chiều 3-6, gặp gỡ đại tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam Phùng Quang Thanh bên lề Đối thoại Shangri-La, thượng tướng, Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Lương Quang Liệt cam kết “duy trì hòa bình và ổn định ở biển Đông,thực thi đầy đủ Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở biển Đông (DOC)”. * Ngày 4-6, Bộ Ngoại giao Philippines ra thông báo khẳng định ”Hành vi của tàu Trung Quốc xâm phạm hòa bình và ổn định khu vực, vi phạm nghiêm trọng DOC”. * Ngày 9-6, tàu cá Trung Quốc có sự hỗ trợ của tàu ngư chính đã phá cáp của tàu Viking 2.

• Thủy Chung

Theo Vietnamnet.vn