Trung Quốc vào Lào, Việt Nam làm gì?

Quan hệ Việt Nam - Lào mới đây lại được lãnh đạo hai bên một lần nữa khẳng định là "quan hệ đặc biệt".

Thế nhưng mối thâm tình này đang phải đối diện với nhiều thách thức, mà một trong những thách thức lớn nhất là tới từ phương Bắc.

Tân Hoa Xã vừa loan tin Trung Quốc sẽ chế tạo và phóng vệ tinh viễn thông cho Lào.

Vệ tinh "Laos-1" theo mô hình vệ tinh Đông Phương Hồng của Trung Quốc sẽ được tên lửa Trường Chinh mang lên quỹ đạo Trái đất trong một thời điểm chưa được công bố.

Đi kèm với nó, sẽ có một trung tâm thu nhận vệ tinh và một hệ thống truyền thông hiện đại.

Hợp đồng nhiều triệu đôla này được công bố ngay sau chuyến thăm Trung Quốc hồi đầu tháng của Tổng Bí thư đảng Nhân dân Cách mạng Lào Choummaly Sayasone.

Đây chỉ là một trong các dự án đồ sộ mà Trung Quốc giành quyền tham gia ở Lào trong những năm gần đây, bên cạnh các công trình cơ sở hạ tầng và khai khoáng khác.

Báo chí đã nói nhiều tới sự gia tăng hiện diện của người Trung Quốc tại xứ sở Triệu voi.

Bàn tay khát tài nguyên của Trung Hoa vươn tới tận các ngóc ngách của đất nước Lào.

Trung Quốc nay chiếm khoảng 40% tổng đầu tư nước ngoài tại đây, đẩy Việt Nam xuống vị trí thứ ba.

Thương mại song phương Trung-Lào trong tương lai gần cũng sẽ nhanh chóng vượt ngưỡng 1 tỷ đôla, con số vẫn bị coi là "khó thực hiện" đối với thương mại Việt-Lào.

Người Trung Quốc vào đến đâu, thì người Việt Nam lại bị đẩy xa người Lào hơn một chút.

Gắn bó bởi số phận

Hồi mới vào nghề, tôi đã từng ngồi xe com-măng-ca đi trên đường quốc lộ 9 đầy ổ gà, xóc tung người.

Con đường nối với miền Nam Lào này là nơi xảy ra chiến sự dữ dội trong cuộc chiến Việt Nam, khi Lào đỡ lưng cho quân đội Bắc Việt đánh Mỹ.

Tôi cũng đã từng đến Xiêng Khoảng bị Mỹ bỏ bom tơi bời, hàng chục năm sau cuộc chiến vẫn còn các hố bom sâu hoắm.

Nước Lào vì gắn kết với miền Bắc Việt Nam mà gánh chịu số bom mìn nhiều hơn Hoa Kỳ đổ xuống trong cả Thế chiến II.

Tôi từng gặp người Lào Hmong phiêu dạt sang xứ Guyane tận bên Nam Mỹ sau khi thất trận trong chiến tranh du kích chống người Việt Nam và phe cộng sản Lào những năm 60-70.

Và gần đây nhất, tôi đã có những buổi chiều ngồi ngắm hoàng hôn xuống trên bờ sông Mekong ngay giữa thủ đô Vientiane, thấy bóng dáng nhỏ bé của các chị, các cô người Quảng Trị cần mẫn gánh hàng rong chào mời khách thập phương.

Ở đâu cũng thấy dấu vết của một mối dây liên hệ giữa hai dân tộc mà bàn tay của số phận đã đẩy đến với nhau.

Hàng vạn bộ đội Việt Nam bỏ mạng tại Lào, tới nay chưa tìm thấy hài cốt.

So với người "anh em" khác ở Đông Dương là Campuchia, Lào "thuần" hơn và thân Việt Nam hơn.

Cụm từ "quan hệ đặc biệt" ra đời từ hơn 30 năm trước, khi cuộc sống chính trị-kinh tế ở nước Lào bị Việt Nam hoàn toàn chi phối.

Một ông già người Việt sống hơn nửa cuộc đời tại xứ Lào từng ví von với tôi: đây là "tình nghĩa vợ chồng", "gừng cay muối mặn".

"Đồng cam cộng khổ cả đời như thế, còn gì nữa mà không tin nhau."

Thế nhưng thế thời đã khác. Lào cũng đã mở cửa hòa nhập cộng đồng quốc tế.

Mô hình liên minh kiểu Chiến tranh lạnh không thể tồn tại lâu hơn.

Và lãnh đạo ngay cả ở các nước độc tài toàn trị cũng bắt đầu hiểu ra rằng, sự đói nghèo cùng cực về kinh tế của người dân chính là đe dọa cho thể chế.

Việt Nam không thể cạnh tranh với Trung Quốc về tiềm lực và ảnh hưởng kinh tế. Vậy Việt Nam giữ bạn bằng gì?

Một thời gian dài, như chính một số lãnh đạo Việt Nam sau này thừa nhận, Việt Nam không biết thêm bạn bớt thù. Và nếu như không có thay đổi trong nhìn nhận và chính sách, cũng khó lòng mà giữ được bạn.

Đồng nghiệp ban tiếng Miến Điện của tôi, anh Soe Win Than, vừa có bài viết rất hay về cuộc "hôn nhân không tình yêu" giữa Miến Điện và Trung Quốc.

Anh viết: "Trong một mối quan hệ được xây dựng trên cơ sở quyền lợi, khi một đối tác thấy không còn có lợi để tiếp tục thì mối quan hệ sẽ chẳng thể tồn tại thêm được nữa."

Thế nhưng nhiều cuộc hôn nhân tạm gọi là lâu dài chưa chắc đã hạnh phúc nếu không có lòng tin và sự tôn trọng từ cả hai bên.

Hồng Nga

Theo BBC Vietnam

Trung Quốc "tung hoành" ở Lào

Nước Lào với  diện tích 236.000 km2, ít hơn Việt Nam khoảng 100.000km2, với dân số chỉ có hơn 5,5 triệu người. Quả là xứ sở đất rộng, người thưa. Người Lào ôn hòa, chân thực, dễ kết bạn, sống ung dung tự tại năm này qua năm khác cho đến khi cuộc chiến tranh đặc biệt của Mỹ những năm 1960 đánh thức họ. Ngày nay, nước Lào cuốn hút vào vòng quay nhịp độ cao của các mối liên kết kinh tế với láng giềng khu vực. Nhiều nước lớn và nhỏ, xa và gần cũng tìm cách tăng cường hiện diện tại Lào. Nhưng thực tế, Trung Quốc “mạnh vì gạo, bạo vì tiền” đang lấn át và "tung hoành" ở Lào.

Trung Quốc - nhà đầu tư chiến lược

Báo chí Lào thời gian gần đây đã đề cập nhiều đến tình hình hàng hoá Trung Quốc nhập vào Lào theo nhiều đường khác nhau, kể cả hàng lậu, cũng như những mặt hàng được các dự án của Trung Quốc sản xuất ngay tại Lào, như trứng gà, cá nuôi nước ngọt, rau tươi lấn lướt hàng nội.

Về thương mại, Lào cho rằng thị trường Trung Quốc vẫn là mục tiêu tốt mà nước này cần tiếp tục hợp tác và phát triển thương mại. Trung Quốc là một trong những bạn hàng chủ chốt của Lào, chủ yếu nhập khẩu đồng đỏ, nông lâm sản của Lào. Theo Hiệp định thương mại tự do ASEAN-Trung Quốc, năm 2010, Lào và Trung Quốc đã giảm thuế cho hàng hoá của nhau xuống còn 0-5% đối với tất cả mặt hàng, trừ những mặt hàng nhạy cảm và gây ảnh hưởng đến an ninh của mỗi nước. Chính phủ Lào và Trung Quốc đề ra chỉ tiêu thương mại song phương đạt 1 tỷ USD năm 2010.

Đường cao tốc Côn Minh - Chiang Rai (bắc Thái Lan) do Trung Quốc, Lào, Thái Lan và Ngân hàng Phát triển châu Á đồng tài trợ, vào miền Tây Bắc Lào, đang tạo ra cơ hội mới cho các vùng nông thôn Lào phát triển. Thị trấn Mohan là cảng đất liền cùng thị trấn Bòtèn (tỉnh Luôngnậmthà) phát triển mạnh.

Các công ty Trung Quốc đổ vào làm ăn tại Lào ngày một đông đúc. Họ đã gia tăng đầu tư vào những đề án lớn ở Lào dưới hình thức tư nhân cũng như nhà nước vì nguồn tài nguyên giàu có của Lào. Trong tháng 4 năm nay, hơn 100 doanh nghiệp đại diện cho 91 công ty của Lào và Trung Quốc đã gặp gỡ tại tỉnh Bòkẹo (Bắc Lào) để thảo luận và tìm hiểu cơ hội đầu tư ở tỉnh này và đặc khu kinh tế Tam giác vàng. Hiện nay, Trung Quốc là chủ của gần 40% các công trình đầu tư ở Lào, với trợ giúp của Chính phủ, đầu tư của Nhà nước hay tư nhân. Số công ty, xí nghiệp tư nhân Trung Quốc ngày càng nhiều trên đất Lào. Họ kiểm soát nhiều mảng kinh tế của nước này, từ tài nguyên mỏ cho đến cao su, điện, khu vực bán lẻ, khách sạn.

Đức Phật ngoạ thiền sẽ phải thức giấc khi một trung tâm đô thị kiểu "China Town" được xây dựng tại That Luang

Tại Bắc Lào, cây cầu hữu nghị 4 bắc qua sông Mekong nối tỉnh Bò Kẹo (Lào) và tỉnh Chiêng Rai (Thái Lan) sẽ được khởi công xây dựng vào đầu năm 2010, sau khi Chính phủ Thái Lan và Trung Quốc ký cam kết về khoản vốn đầu tư. Các công ty không thuộc ba nước Lào, Thái Lan và Trung Quốc không được tham gia đấu thầu xây dựng. Việc xây dựng cầu hữu nghị 4, với 50% vốn đầu tư của Lào do Trung Quốc cho vay ưu đãi, sẽ là cơ hội để các doanh nghiệp Trung Quốc vào làm ăn tại Lào.

Chính phủ Lào đã đưa dự án xây dựng mạng lưới đường sắt và đường siêu tốc vào kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm 2011-2015, coi đó là ưu tiên chủ chốt trong phát triển đất nước. Hiện Lào chỉ có một đoạn đường sắt dài 3,5 km do Thái Lan tài trợ, chạy từ giữa cầu Hữu nghị Viêng Chăn-Noỏngkhai đến ga Thanalaeng của Lào, cách trung tâm thành phố Viêng Chăn 25 km. Ngày 7/4, Trung Quốc ký thoả thuận với Lào xây dựng hệ thống đường sắt quốc gia, tạo cơ sở pháp lý để Lào và Trung Quốc xây dựng công ty liên doanh, đầu tư cho dự án. Dự án này dự kiến tạo điều kiện cho Lào trở thành trung tâm vận chuyển của khu vực. Hệ thống đường sắt chạy từ biên giới Trung Quốc đến Viêng Chăn và Thàkhẹc (tỉnh Khămmuộn), đi tiếp đến biên giới Lào-Việt Nam. Trung Quốc sẽ tài trợ cho dự án này cùng các cơ sở đi kèm dưới hình thức cho vay dài hạn 4 tỷ USD. Tiền đi đến đâu, lao động phổ thông của Trung Quốc đến đấy.

Ngày 24/4, Dự án nhà máy sắt thép Lào đã được khởi công xây dựng ở huyện Xaythani, thủ đô Viêng Chăn. Đây là liên doanh giữa Công ty xuất-nhập khẩu CK của Lào (30%) và công ty sắt Kungang Vân Nam (70%), với công suất cuối cùng đạt 500.000 tấn thép/năm.

Ngày 30/4, tuyến bay trực tiếp giữa Lào và Trung Quốc đã chính thức được khai trương tại tỉnh Luông Phabang (bắc Lào) bằng máy bay của Lao Airlines. Tuyến bay này đã được khai trương lần đầu từ năm 2003 nhưng tạm ngừng hoạt động do khó khăn về thị thực và kinh tế. Đường bay trực tiếp này giúp hành khách rút ngắn được thời gian đáng kể. Mỗi năm, hơn 7 triệu lượt du khách Trung Quốc và quốc tế đến Xishuangbanna nên Lào hy vọng sẽ có ít nhất 300.000 du khách đến Luông Phabang.

Dự án That Luang và trung tâm đô thị mới tại Viêng Chăn

Hiện nay, những tỉnh thành đông người Hoa nhất là thủ đô Viêng Chăn, tiếp đến là tỉnh Luông Nặmthà, Bò Kẹo, Xavannakhệt, Chămpaxắc, vì đây đều là những đơn vị hành chính lớn của Lào có hệ thống đường sá thuận tiện. Mặt khác, nhà chức trách địa phương cũng luôn tạo điều kiện thuận lợi cho người Hoa làm ăn vì cho rằng với năng lực kinh doanh của mình, người Hoa sẽ giúp phát triển kinh tế địa phương. Ngoài ra, Lào cho rằng người Trung Quốc sẽ giúp họ phát triển theo hình thức dự án hồ Thạt Luổng ở thủ đô Viêng Chăn.

Ngày xưa bao quanh That Luang là các ngôi chùa cổ kính

 Theo báo Vientiane Times, Giám đốc Dự án Phát triển hỗn hợp Viêng Chăn Sihoun Sithileuxay đã khẳng định, một dự án đầu tư lớn của Trung Quốc nhằm biến đầm That Luang và các khu vực lân cận thành một trung tâm đô thị mới của Viêng Chăn sẽ được tiến hành. Thông tin này ngược lại với các đồn đoán trước đây rằng các nhà đầu tư đã rút khỏi dự án phát triển trung tâm đô thị mới (New own) trị giá 1,1 tỉ USD này. Dự án That Luang và việc xây dựng Sân vận động Quốc gia là không thể tách rời. Ông Sihoun cho biết thêm, chính quyền thủ đô đã hoạch định 670 héc-ta cho dự án và Chính phủ đang thảo luận với các nhà đầu tư về việc nộp tiền để bồi thường cho dân chúng trong khu vực dự án, số tiền bồi thường dự kiến 100 triệu USD.

Cuối năm 2009, Tổ chức Nông Lương Liên Hợp quốc (FAO) đã đề xuất bảo tồn 20 km² đầm That Luang với mục đích bảo vệ khu dự trữ nước, động thực vật và đời sống cư dân cũng như các giá trị văn hóa và lịch sử của khu vực này. Đề xuất này và các cuộc thảo luận xung quanh đã làm nẩy sinh câu hỏi liệu dự án đầu tư nói trên có bị hủy bỏ. Nhưng một nguồn tin Chính phủ Lào khẳng định dự án không bị hủy bỏ. Ngân hàng Phát triển Trung Quốc sẽ cung cấp vốn 1,1 tỉ USD cho các công ty nhà đầu tư dự án. Chính phủ Lào cũng sẽ cấp cho các công ty Trung Quốc 100 hécta tại khu vực Dongphosy và 430 hécta tại Km 18 để xây dựng các trung tâm đô thị mới.

Boten – thành phố Trung Quốc

Theo tuần báo Courrier International (Pháp), “Trung Quốc đang tăng cường một cách ngoạn mục sự hiện diện ở Lào”. Trong vùng Tam giác vàng, ảnh hưởng của Trung Quốc đã có từ lâu. Một đợt dân lao động ở Vân Nam đã đến đây vào thế kỷ 19 và một đợt mới đang đổ về đây. Từ mấy năm qua, Trung Quốc đã tập trung vào phát triển khu vực phía bắc Lào sau một thoả thuận hợp tác hai bên được ký vào năm 1997.

Năm 2008, chính quyền Vân Nam đã đưa ra đề án gọi là Northern Plan, mục tiêu nhằm phát triển lãnh vực công nghiệp vùng phía bắc Lào từ nay đến năm 2020. Đề án đang chờ Đại Hội lần thứ IX của đảng Cộng sản Lào vào năm 2010 phê chuẩn.

Đông đảo dân Lào cũng như giới quan sát viên quốc tế đếu lo ngại về tác động đối với môi trường và xã hội Lào. Mối quan ngại lớn hiện nay là về “xa lộ” 3, xây dựng với vốn của Trung Quốc, Thái Lan nối liền Vân Nam - Bangkok và xuyên qua vùng Bắc Lào.

Boten-Mohan là cửa khẩu đường bộ duy nhất từ Trung Quốc sang Lào

Thành phố Boten của Lào nằm trên biên giới với Trung Quốc, gần xa lộ số 3, đã có được quy chế “vùng kinh tế đặc biệt” với diện tích 21 km2. Tên mới là Boten Golden City (Thành phố vàng). Tờ báo nêu trên nhận xét thành phố này “trên thực tế xem như đã sát nhập vào Trung Quốc”. Được giới thiệu là hiện đại nhất nước Lào, Boten đã được nhượng lại cho các nhà đầu tư Trung Quốc trong thời hạn 30 năm, và có thể kéo dài đến 60 năm. Mọi thứ ở thành phố này đều là Trung Quốc. Sự kiện Boten đã làm dấy lên cả một phong trào phản đối vì để xây dựng đặc khu kinh tế, cư dân ở Boten đã bị trục xuất khỏi thành phố, bị dời ra cách đó khoảng 20 km, nơi mà dịch vụ kém cỏi, đất cằn cỗi hơn. Boten là trường hợp điển hình nhưng không phải duy nhất.

Việc nhượng đất là mối đe doạ đối với môi trường sinh thái bao gồm nạn săn bắt, buôn bán thú vật quý hiếm. Nhưng đáng lo ngại nhất, theo bài báo, là nạn phá rừng, bán gỗ, và sau đó trồng cây cao su. Theo Le Courrier, các công ty Trung Quốc đầu tư ồ ạt vào các đồn điền. Khi được giấy phép của chính quyền Vientiane, các công ty Trung Quốc thương lượng với chính quyền địa phương là xong.

Theo Vientiane Times, ngay dù Chính phủ không cho phép những người nước ngoài có quyền sử dụng đất nhưng nhiều nhà đầu tư vẫn thông qua người Lào để mua những lô đất lớn. Điều này đã làm gia tăng giá nhà đất, khiến Lào gặp nhiều khó khăn để phát triển trong khi người dân chỉ có thể mua đất với giá ngày càng tăng cao. Le Courrier kết luận rằng với những khoản trợ giúp vô điều kiện, Trung Quốc sẽ còn tung hoành người láng giềng nhỏ bé này trong nhiều thập kỷ nữa./.

Nguyễn Nguyên

Theo Toquoc.gov.vn

“Điểm sàn”: Một sự vô lí, không hợp lẽ!

Lại sắp đến những ngày hội nữa của toàn dân: đó là ba ngày thi tốt nghiệp PTTH trên toàn quốc. Dưới cái nóng như rang, hàng triệu sĩ tử mồ hôi mồ kê nhễ nhại, cắm cúi làm bài, hàng chục triệu người thân đưa họ đi, đón họ về, chăm lo cho họ ngủ nghê, ăn uống, lo lắng chờ xem họ làm bài hay, dở, đúng, sai ra sao. 

 Họ phải đạt được tấm bằng tốt nghiệp, một văn bản pháp lí chứng nhận rằng chủ nhân của nó đã qua 12 năm đèn sách và đã vượt qua một kì thi với những tiêu chuẩn đã quy định. Như vậy theo một logic hiển nhiên, những người đó có quyền được học lên bậc cao hơn nếu họ muốn và nếu có trường nhận họ vào học.

Nhưng vì các trường ĐH và CĐ của ta không đủ chỗ cho các ông Tú, bà Tú nên đành phải thi tuyển để chọn lựa. Tuy nhiên, sự tồn tại của cuộc thi tuyển này đặt ra nhiều vấn đề cần phải xem xét.

Giả định có một trường Đại học X nào đó tuyên bố rằng họ không thi tuyển, học sinh nào có bằng Tú tài đều được phỏng vấn để xét vào học. Và giả định tiếp là có những học sinh tuy không dự kì thi chung vào ĐH, CĐ nhưng cứ nộp đơn vào trường đó và sau cuộc phỏng vấn, họ được nhận vào học…

Liệu điều đó có hợp pháp và hợp lí hay không? Hợp lí thì có, nhưng hợp pháp thì không! Theo quy chế tuyển sinh hiện hành của Bộ GD&ĐT, trường nào làm như vậy sẽ bị “thổi còi” ngay lập tức. Lấy học sinh dưới điểm sàn còn không được nữa là lấy học sinh không có điểm gì cả!

Ấy thế mà rất nhiều trường ĐH nước ngoài lại vào Việt Nam tuyển sinh theo kiểu của trường X giả định trên đây. Họ chỉ cần học bạ PTTH,  bằng tốt nghiệp và kết quả phỏng vấn mà thôi.

Theo tôi, họ làm như vậy là đúng, là có lí, là hợp lẽ. Họ cho rằng một học sinh Việt Nam có bằng tú tài Việt Nam là có đủ kiến thức cần thiết để học lên bậc ĐH ở nước họ.

Họ không yêu cầu học sinh đó phải dự thi kì thi chung rất vô lí của Bộ GD&ĐT Việt Nam, cũng không yêu cầu phải vọt qua được cái “điểm sàn” quái gở...

Theo quy chế tuyển sinh của Bộ GD&ĐT thì bằng Tú tài chỉ có giá trị như một điều kiện cần phải có để dự kì thi tuyển mà thôi. Đó là điều sai lầm cơ bản, dẫn đến những sai lầm khác, trong đó quy định về điểm sàn là một ví dụ.

Thế thì “điểm sàn” là cái gì vậy? Xin thưa: muốn vào ĐH dứt khoát phải thi, và điểm thi không được dưới một mức điểm nào đó, gọi là điểm sàn. Tại sao vậy? Tại sao dưới điểm sàn thì không được vào trường mặc dầu vẫn còn chỗ?.

Lại xin thưa: vì người ta bảo dưới điểm sàn thì kém quá, không thể học ĐH, CĐ được! Cách giải thích đó không thể chấp nhận được vì nó không nhất quán và không hợp lí. Những người dưới điểm sàn đều đã có bằng Tú tài, cái bằng ấy chứng nhận rằng họ đã học hết bậc THPT và có thể học tiếp tục.

Nếu có nhiều người dưới điểm sàn thì đó là lỗi của các vị quản lí giáo dục chứ không phải là lỗi của học sinh chúng tôi. Các vị chặn chúng tôi bằng điểm sàn tức là các vị không thừa nhận giá trị của cái bằng tốt nghiệp mà chính các vị đã cấp, và như thế chứng tỏ rằng các vị đã cho chúng tôi tốt nghiệp ào ào để có thành tích.

Còn nếu các vị vẫn đánh giá thi tốt nghiệp là nghiêm túc, đề thi là đúng chuẩn, là đúng mức, không dễ quá, không khó quá… thì việc các vị chặn chúng tôi bằng cái điểm sàn là vô lí, không hợp lẽ.

Tôi không phản đối việc thi tuyển, nhưng phản đối điểm sàn. Theo tôi mỗi trường có thể và có quyền đưa ra điểm chuẩn của mình, có thể cao hoặc thấp tùy trường. Nhưng điểm chuẩn như thế nào cũng được, không cần phải quá điểm sàn.

 Như vậy khái niệm điểm sàn cần phải được xóa bỏ.   

Văn Như Cương

Theo Bee.net.vn