Chuyện ở Mường Nhé, Điện Biên: Một chủ ý xấu xa

 Mấy ngày gần đây, nhất là từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5 năm 2011, lợi dụng vào những khó khăn của số hộ đồng bào Mông di cư từ Lai Châu, Đắc Lắc, Gia Lai  đến khu vực Nậm Kè, Na Cô Sa, thuộc huyện Mường Nhé, Điện Biên. Lợi dụng sự quan tâm và chính sách hòa hợp dân tộc của Đảng và Nhà nước, một số đối tượng là người Mông đang theo cái gọi là “đạo Vàng Chứ” trên khu vực Mường Nhé, Điện Biên đã rêu rao và “làm ầm” lên cái gọi là người Mông “bạo động”.

Để phụ họa cho luận điệu này, một số phần tử ở hải ngoại, dù chỉ lượm lặt “nghe qua” những thông tin thất thiệt, không chính thống cũng cố tình té nước theo mưa để “đẩy” vấn đề người Mông ở huyện Mường Nhé thành “điểm nóng”. Rồi từ những luận điệu mang vẻ “nhân quyền”, “dân tộc” xuyên tạc, nói xấu, phản ánh sai sự thật, cho rằng Đảng, Nhà nước và chính quyền các cấp ở Điện Biên không quan tâm đến đời sống của người Mông, ngăn cản người Mông hoạt động tín ngưỡng. Vậy bản chất thật của sự việc trên là gì?

Ngay bản thân sự ra đời của cái gọi là “đạo Vàng Chứ” cũng đã là một chủ ý không lành mạnh và chân chính. Vào khoảng cuối những năm 1970, khi tướng phỉ Vàng Pao bị các lực lượng nhân dân cách mạng Lào đánh đuổi, phải chạy sang Mỹ. Ở đây, với tham vọng “một nhà nước Mông” tưởng tượng, tiếc một thời “vàng son” khi có quyền lực đè nén, cướp bóc, Vàng Pao đã lợi dụng vào những giáo lý của Tin lành để viết ra cái “gọi là đạo Vàng Chứ” nhằm tập hợp lực lượng. Để “truyền bá” cái tư tưởng của mình, Vàng Pao đã lợi dụng vào những người “nhân danh nhân quyền”, những Mông ở “xứ người” và cả bằng các chương trình phát thanh để dẫn dụ, lôi kéo, thậm chí hù dọa những người Mông ở lại bản quán quê hương đi theo.

Để có thể lôi kéo được người Mông đi theo, những đối tượng “tự phong” là “trưởng đạo”, “thừa tác viên” không từ bỏ thủ đoạn nào, nhất là lợi dụng vào trình độ nhận thức còn hạn chế của đồng bào để vẽ ra một viễn cảnh không làm cũng có ăn, từ lôi kéo đến cả thủ đoạn hù dọa, thậm chí sử dụng cả vũ khí để người dân đi theo. Bên cạnh đó, những người này cũng ra sức bôi nhọ chế độ, nói xấu các chính sách dân tộc, xuyên tạc sự thật. Thấu hiểu điều kiện lao động sản xuất và điều kiện sống của đồng bào Mông vì tập tục thói quen canh tác vùng núi, Đảng, Nhà nước đã có rất nhiều chính sách từ đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng như đường xá, cầu cống đến hỗ trợ kinh phí cho sản xuất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Bên cạnh các chính sách của Đảng, Nhà nước, các cấp chính quyền cũng như các nhà hảo tâm đã chủ động đầu tư, ủng hộ làm nhà cho dân, xây dựng trường học cho con em đồng bào. Tuy nhiên, các đối tượng “trưởng đạo” Vàng Chứ lại tìm mọi cách ngăn cản. Khi chân tướng bị lộ rõ, các đối tượng này lại xúi dục dân bỏ bản đi lên những vùng đất khác mà chúng chỉ dẫn.

Việc một số hộ dân trở lại Nậm Kè, Na Cô Sa ở Mường Nhé vừa qua cũng chính là do nghe theo xúi dục của họ mà đã bán nhà di cư đi các nơi khác. Song vì không quen môi trường, phương thức canh tác mới nên đời sống gặp vô vàn khó khăn, không như những gì mong muốn đã phải quay về. Khi những người dân di cư về, do quá trình di chuyển xa, khí hậu lại chuyển mùa, điều kiện sinh hoạt khó khăn, những người già và trẻ em phát bệnh. Và lợi dụng vào chuyện đó, những đối tượng “trưởng” “cái gọi là đạo Vàng Chứ” đã rêu rao và cố tình bẻ cong sự việc, đổ vấy đổ vá các cấp chính quyền ngăn cản, gây khó khăn cho đời sống của đồng bào. Chúng lôi kéo những người Mông ở trong huyện Mường Nhé về khu vực Nậm Kè, cố tình tạo đám đông để gây áp lực với các cơ quan chức năng. Và việc một cháu nhỏ ốm và chết ở địa bàn Mường Nhé cũng có một phần do chính những người này gây ra. Nếu không xúi dục người Mông di cư, nếu không cố tình “gây điểm nóng”, nếu không tuyên truyền xằng bậy khi ốm đau, uống nước Vàng Chứ sẽ khỏi, nếu không ngăn cản lực lượng y, bác sĩ vào chăm sóc sức khỏe cho số đồng bào này thì làm sao người dân phải “chịu” màn trời chiếu đất và có chuyện đau lòng trên.

Trong khi các cơ quan chức năng vận động giải thích giải tán đám đông để giảm tải tình trạng khó khăn sinh hoạt cho những người mới di cư đến, tìm mọi cách nói cho đồng bào hiểu để đưa y, bác sỹ vào chữa bệnh thì những người “ở tít xa”, bên kia đại dương, chả biết nghe đâu hay quen kiểu “bắc chõ nghe hơi” cho rằng các lực lượng chức năng ở đây ngăn cản tín ngưỡng, vi phạm nhân quyền rồi rất nhiều, rất nhiều điều sai sự thật khác. Đặc biệt là “làm ầm’ lên rằng đồng bào Mông ở đây “bạo động”. Và cũng chả biết những người này đứng trên danh nghĩa gì cứ khăng khăng nói lấy được rằng các cấp chính quyền phải thế này, phải thế kia. Ơ hay. Những người này sao không “bớt chút thời gian” mà lên thăm và “ba cùng” với bà con dân tộc như những cán bộ ở đây để “mục sở thị” những điều tâm sự của đồng bào.

Trong chuyến công tác dọc tuyến biên giới Mường Nhé, khi mà sự việc “của cái gọi là bạo động của người Mông ở Mường Nhé” chưa xảy ra. Khi nói chuyện về “đạo Vàng Chứ”, ông Sình Quán Pao, người xã Nà Bủng, cho biết. Bản thân ông cũng đã có rất nhiều người đến lôi kéo, vận động đi theo đạo. Có lẽ ông Sình Quán Pao nhận rõ chân tướng của “cái gọi là đạo Vàng Chứ” nên nhất quyết một mực không theo. Nếu có ai đến vận động, ông nói chắc như đinh đóng cột: Không theo đâu. Theo “đạo Vàng Chứ” cũng chả giải quyết được gì. Vẫn phải ăn cơm và nhận hỗ trợ của Đảng và Nhà nước thôi. Cũng chung tâm sự như ông Sình Quán Pao, ông Thào A Chu, người ở bản Ham Soong 1, xã Nà Bủng cũng cho biết. Ông cũng có nhiều người đến vận động theo đạo lắm. Ông bảo, họ nói hay lắm. Họ bảo theo đạo không làm cũng có ăn. Cứ chịu khó đi cầu nguyện là Vàng Chứ cho hết. Nói thế rồi ông cười: Người Mông ta bao đời nay có bao giờ thấy người lười lao động mà đủ ăn đâu. Thế mà lại nói, không làm cũng có ăn thì chỉ có nói dối thôi. Cây rừng chặt lắm cũng hết. Đất núi đào lắm cũng mòn. Con thú bắn lắm cũng hết. Người Mông nhà nào cũng nhiều con. Không làm thì lấy gì mà ăn. Vàng Chứ có đâu mà nhiều thóc ngô đến mức cho mãi mà không hết thế. Người Mông ta khổ nhiều rồi. Không muốn khổ thêm nữa đâu. Ta không theo đạo đâu. Ta chỉ theo Đảng, tin theo Nhà nước thôi. Nhà dột khi mưa, Đảng cho cái mái lợp. Hết gạo, Đảng cho ta cái ăn. Trồng cây, Đảng cho cái giống. Hàng tháng người ở bản vẫn họp để xét nhà nào đói, nghèo để báo lên Đảng xin hỗ trợ đấy thôi. Những lúc đấy, có thấy Vàng Chứ đâu. Nói đến đây rồi ông Chu bộc bạch: Họ nói không theo cũng khổ lắm đấy. Nhà có việc họ không cho người đến giúp. Lên nương thiếu cái cày họ không cho mượn. Ngay xét xin trợ cấp khó khăn của Nhà nước họ cũng không đưa vào danh sách. Họ cậy đông người ép mình. Mình kệ thôi. Có gì mình lên xã, nhờ cán bộ đồn Biên phòng giúp đỡ, can thiệp.

Vậy chuyện “những người” cố tình bẻ cong sự thật chuyện ở Mường Nhé để làm gì? Xin thưa. Cái đạo mà họ đang lôi kéo và vẽ vời rằng không làm cũng có ăn ấy nào có ai biết, ai hay. Họ làm “to chuyện” lên chẳng qua để gây sự chú ý của dư luận, nhất là “muốn” nhờ “hơi” của các đối tượng vốn có hiềm khích với nhà nước Việt Nam để nhận viện trợ. Họ làm thế để gây sức ép với các cấp chính quyền, “tạo thanh thế” cho cái “đạo” của họ.

Một nửa cái bánh mỳ vẫn là nửa cái bánh mỳ. Nhưng một nửa sự thật thì không thể là sự thật. Dẫu có khéo léo che đậy những âm mưu, thủ đoạn đến đâu, dẫu có tìm cách này hay cách khác hòng lôi kéo, huyễn hoặc đồng bào đến đâu thì sự thật của những điều “phi giáo lý” của cái gọi là “đạo Vàng Chứ” cũng sẽ bị đồng bào “tẩy bỏ”. Chuyện xảy ra ở Mường Nhé, Điện Biên những ngày qua thực chất chỉ là sự xuyên tạc sự thật, một sự “xằng bậy” xấu xa có chủ ý của những kẻ “mang danh” chăm lo “linh hồn” của đồng bào Mông mà thôi. Những kẻ lợi dụng vào lòng tốt, sự chân thành, tính thật thà chất phác của đồng bào Mông để “vụ lợi” cho ý đồ chính trị xấu xa, nhằm chia rẽ sự đoàn kết dân tộc, gây mất ổn định để ngăn cản sự phát triển của đất nước trong quá trình hội nhập quốc tế hiện nay. Đó là chủ ý xấu xa của một số đối tượng tự phong “trưởng của cái gọi là đạo Vàng Chứ” mà thôi.

Lù Pò Khương

Theo báo Biên phòng online

'Vụ việc ở Mường Nhé được giải quyết trong hòa bình'

"Mặc dù là vụ tụ tập đông người, gây rối, nhưng vẫn được giải quyết trong hòa bình. Tất cả đồng bào bị lôi kéo, dụ dỗ đều đã trở về quê quán", Phó thủ tướng Trương Vĩnh Trọng, Trưởng ban chỉ đạo Tây Bắc cho biết.

Phó thủ tướng cho biết, đến nay tình hình tại bản Huổi Khon (Mường Nhé) đã yên ổn. Mặc dù là vụ việc tụ tập đông người, gây rối, nhưng vẫn được giải quyết trong hòa bình. Tất cả đồng bào bị kẻ xấu lôi kéo, dụ dỗ đều đã trở về quê quán.

Nguyên nhân của vụ việc này theo Phó thủ tướng có nhiều, như trình độ của một số người còn hạn chế; do luận điệu tuyên truyền của kẻ xấu... một số người nhẹ dạ, cả tin, hiếu kỳ đã nghe theo. Tuy nhiên, khi các cơ quan chức năng làm rõ những luận điệu tuyên truyền sai trái thì đồng bào đã tự trở về địa phương.

Phó thủ tướng cho biết đã chỉ đạo Đảng bộ, chính quyền huyện Mường Nhé cần tiếp tục gặp gỡ, chia sẻ vui buồn, giúp đồng bào hiểu rõ những luận điệu, âm mưu của kẻ xấu để từ nay trở đi, không nghe theo luận điệu này nữa mà tin tưởng vào thông tin chính thống của các cấp chính quyền.

Phó thủ tướng cũng yêu cầu chính quyền địa phương bảo đảm đời sống, không để đồng bào bị đói; quan tâm, chăm sóc sức khỏe, tạo điều kiện cho con em đồng bào đi học, nhất là con em những người nhẹ dạ cả tin bị dụ dỗ, lôi kéo tập trung đông người, được tiếp tục trở lại học tập.

Ông Trọng khẳng định, Đảng và Chính phủ sẽ có những chính sách cụ thể để đầu tư nhằm cải thiện đời sống cho bà con vùng Tây Bắc, như về giao thông, cơ sở vật chất, tín dụng, đẩy mạnh trồng cây công nghiệp, giải quyết việc làm.

Theo ông Lê Thành Đô, Phó chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên, gần đây trong một bộ phận người Mông ở huyện Mường Nhé có thông tin lan truyền rằng những ngày đầu tháng 5, tại Mường Nhé sẽ xuất hiện một “thế lực siêu nhiên”. Thông tin lừa bịp với nội dung “thế lực” này sẽ mang bà con tới miền đất hứa, ở đó mọi người sẽ được ban sức khỏe, hạnh phúc, sự giàu sang và phú quý...

Một số bà con do nhẹ dạ cả tin đã rủ nhau cùng tụ tập về Mường Nhé để chờ đón sự xuất hiện của “thế lực siêu nhiên". Lợi dụng tình hình đó, một số phần tử xấu đã kích động, vận động đòi thành lập vương quốc riêng của người Mông, gây mất trật tự, an ninh, an toàn ở địa phương. 

Theo Vnexpress

Cái ác ý Bởi nghề Nghiệp

Phan Khôi (Hà Nội Báo, số 23, 10-6-1936)

Nói "ác" với nói "ác ý" khác nhau. Người ta làm ra một điều ác có thể bởi vô ý. Nhưng đến nói "ác ý" thì cái ấy rõ ràng bởi người ta hữu ý mà làm hay thậm chí cố ý mà làm.

Trong các nghề nghiệp, nhất là nghề buôn, thường hay có sự ác ý.

Có câu chuyện một hiệu thuốc lá toan chuyện cạnh tranh với một bạn đồng nghiệp mình mà giở đến cái thủ đoạn tàn khốc, thật không ai nghĩ đến.

Số là hiệu X, thuốc lá ngon có tiếng, vẫn bán chạy lâu nay. Ra để tranh với hiệu X, hiệu Y bèn dùng một kế rất hiểm độc.

Hiệu Y bỏ vốn ra hàng vạn mua lấy thật nhiều thuốc lá của hiệu X rồi dìm lại một vài năm mới bí mật đem ra bán. Trong lúc ấy, hiệu Y cố làm cho thuốc lá của mình ngon lên và quảng cáo thật riết. Tự nhiên công chúng thấy thuốc X quá dở - thuốc để đến hàng năm tài gì chả dở? - rồi đổ xô nhau mua thuốc lá Y mà hút nên nó bán rất chạy. Hiệu X sau cũng biết mình thiệt hại vì hiệu Y, nhưng không kiện được, bởi không đủ tang chứng.

Lại chuyện hai hãng tàu thuỷ tranh nhau nữa. Hãng Giáp cố cướp quyền lợi của hãng Ất, bèn quyết kế đụng cho chìm tàu hãng Ất trong khi hai chiếc gặp nhau. Vả tàu này đụng chìm tàu kia là một sự có tội trước pháp luật. Nhưng hãng Giáp không kể điều ấy, tính rằng dù có kiện nhau cho ra lẽ cũng phải mất một vài năm mới xong, bây giờ cứ hẵng triệt nó đi để chuyển cái lợi chạy tàu con đường ấy về phần mình.

Quả nhiên sau đó vụ kiện cứ dây dưa hoài cho đến ba bốn năm mới xong. Hãng Giáp có bị bồi thường cho hãng Ất ít nhiều, nhưng nhờ sự độc quyền trong bấy nhiêu năm, nó vẫn còn lời chán.

Ấy là tôi cử ra một vài ví dụ để chỉ rõ cái ác ý bởi nghề nghiệp.

Đối với những cái ác ý ấy, pháp luật vẫn không bao giờ dung thứ. Nhưng tại lòng dạ con người quỉ quái đến điều thành thử pháp luật cũng phải có chỗ cùng.

Làm báo cũng là một nghề nghiệp. Một nửa nghề làm báo hàm có những cái tính chất văn học, xã hội v.v... nhưng một nửa là buôn bán.

Có người lại nói rằng làm báo là chỉ có độc một tính chất buôn bán cũng như các nghề nghiệp buôn bán khác. Bởi vì theo thương luật, hễ việc gì đem tiền ra kinh doanh tức là việc buôn bán. Thế thì làm báo cũng kinh doanh bằng tiền nên nó cũng là việc buôn bán.

Người ta đã coi nghề làm báo là việc buôn bán thì tất nhiên người ta cũng dùng ác ý để đối phó với nhau, và cái ý ấy người ta cũng cho là cái ác ý bởi nghề nghiệp.

Ngày nay, sự giành nhau mà sống phải coi là sự nghiêm trọng giữa loài người. Đã thế thì những cái thuyết đạo đức vu vơ không còn là thế lực để địch với những cái quan niệm về quyền lợi hiện tại. Biết vậy nên tôi cũng đã phải nhận cho làm báo là một nghề nghiệp buôn bán và trong đó ai không giữ sự thật thà mà dùng đến ác ý thì dùng.

Tuy vậy, theo lẽ thường việc gì cũng có giới hạn mới được.

Giữa làng báo Sài Gòn, có lần tôi đã thấy báo này dùng chước quyến rũ, cướp chủ báo của báo kia. Lại có lần, hai báo cùng ra số Tết, mà báo này lập thế làm cho báo kia trục trặc để mình ra trước.

Những việc như thế kể cũng đều là ác ý cả. Nhưng lạ sao, khi nghe những câu chuyện ấy, ai nấy chẳng lấy làm đáng phi nghị cho lắm; mà có kẻ lại cho là ngộ nghĩnh, buồn cười?

Thì ra, nghề làm báo có cho đứt đi việc buôn bán nữa, cũng chỉ một phần về ty quản lý mà thôi. Những việc trên đó là việc thuộc về ty quản lý, nên dù nó đeo cái tính chất lém lỉnh xỏ xiên của nghề buôn bán, chúng ta cũng còn bỏ qua được. Trong tiếng Việt Nam chưa ai xoá bỏ được bốn chữ "thương nhân đa trá" thì con nhà buôn cứ trổ ra các thứ mánh khoé sau lưng pháp luật.

Tôi chỉ muốn nhắc người ta nhớ rằng trong nghề làm báo còn một phần nữa về toà soạn, phần này thì quả không dính dấp gì với việc buôn bán, cho nên nó chẳng dung được cái ác ý nào cả.

Ai có ác ý trong việc biên tập như đặt điều nói xấu cho kẻ khác, thì có thể bị toà án truy tố mà mắc vào tội phỉ báng. Còn ai không làm hại đến kẻ khác, chỉ lấy phải làm trái, lấy đen làm trắng, dù pháp luật không có quyền hỏi đến chớ cũng bị dư luận khinh rẻ hay là hình phạt bởi lương tâm.

Như thế thì về việc biên tập, chúng ta nên không hề có ác ý mới phải. Cớ sao trên báo lại thấy có sự ấy hoài?

Việc rất nhỏ nhặt "hột đậu nhọn" hay "chữa văn", cũng thường hay làm cho kẻ khác thấy cái ác ý của mình, là làm chi vậy?

Đại khái như một bài ở tờ báo này trước đây có câu "Bà ấy quên hết ít nhiều tiếng ta", vốn là câu chúng ta có thể nói được "hết ít hay hết nhiều" sao lại chẳng được? Thế mà cũng có người cãi, bảo rằng đã "hết" sao còn "ít nhiều" gì? Rõ thật là cãi bướng chỉ có cái ác ý muốn dìm ếm nhau thì mới cãi như thế mà thôi.

Nay đến cuộc chữa văn cũng chỉ thấy cái ác ý người này muốn mạt sát người kia mà bày ra, chứ không có chút thực tình nào về văn cả.

Thế chẳng biết tại người ta tin sự dìm ếm mạt sát ấy là có lợi cho mình nên mới làm như thế, hay là không tin, nhưng cứ nghĩ cho cái ác ý đó là bởi nghề nghiệp, làm như thế không hại chi nên cứ làm.

Nếu nghĩ cho đó là cái ác ý bởi nghề nghiệp thì lầm lắm, vì trong việc đó không còn phải là nghề nghiệp nữa.

Ít nào người ta cũng phải có một chút lòng tôn trọng chân lý thì mới đứng ra làm một cái nghề như nghề báo. 

Theo chungta.com

Về một bài viết xa lạ với nghề báo

Bùi Quang Minh

Chungta.com

Tôi đi chợ mua "đồ ăn tinh thần" hôm nay, một ngày nóng nực, oi bức. Dẫu món ăn quá thiu thối, nhưng cũng là món độc hiếm, mấy tháng nay mới thấy trên báo chí có một món vừa nhắc tới trí thức trong tù Cù Huy Hà Vũ, vừa nhắc đến trí thức ngoài tù Ngô Bảo Châu như vậy. Có lẽ nó chỉ thơm, tươi, ngon... với người ăn sẵn, ăn thụ động, lười suy nghĩ, cơ hội và tăm tối. Tôi thay mặt họ cũng xin cảm tạ người đã cấy trồng, lao động cật lực, nấu nướng mãi mấy tháng mới cho ra những món ăn tinh thần giá bèo của thời lạm phát này. Nhưng do món hôm nay quá ôi thiu gây xáo trộn, bí bách tinh thần không thể chịu được nữa, nên xin phép trình bày ý kiến của mình.

Luật gia Cù Huy Hà Vũ, nhà toán học Ngô Bảo Châu, nhà báo Quý Thanh... tất cả các anh đều là những người trí thức, ở các hạng khác nhau (viết vì tiền, viết vì quyền, viết vì trách nhiệm...), đều đã cung cấp cho tôi những món ăn đủ mọi mùi vị, độ ngon của các anh. Nhưng món người trí thức dấn thân, của người công dân đau đáu vì đất nước, của con người văn minh, có văn hóa thì không thể thiu thối ngay sau khi viết ra được, dù tiết trời có nóng nực...

"Từ trước đến nay tôi chỉ tập trung vào chuyên môn nhưng khi biết mình được giải thưởng, tôi nhận thức trách nhiệm xã hội của mình sẽ lớn hơn." (GS Ngô Bảo Châu trả lời phỏng vấn báo Tiền Phong)

Dưới khía cạnh làm người trí thức chân chính, Quý Thanh đã thất bại thảm hại, bởi anh không đi đến cùng các giá trị chân chính cộng đồng như sự thật, công lý dùng để đánh giá và tôn vinh. Dưới khía cạnh đả kích cá nhân, làm theo nhiệm vụ, viết để tuyên truyền, Quý Thanh đã hoàn thành nhiệm vụ ở mức nghiệp vụ trung bình với sự tận dụng dăm ba chuyện đời tư nhặt nhạnh chưa được kiểm chứng và đồn thổi để đăng tải công khai trên báo chí một chiều.

Báo chí thêm một lần nữa có thêm bài viết của nhà báo Quý Thanh cùng phương pháp "dưới thắt lưng", "chụp mũ", cảm tính nông cạn làm cho tôi thấy lời của nhà báo bậc thầy Phan Khôi, viết năm 1936 quá đúng: "Ít nào người ta cũng phải có một chút lòng tôn trọng chân lý thì mới đứng ra làm một cái nghề như nghề báo"^*), hay nói chính xác hơn lời của GS Ngô Bảo Châu ngày nay: "Có cố tình làm mất thể diện quốc gia cũng khó mà làm hơn".

Tuy không phải là quan điểm của chungta.com và cá nhân tôi, nhưng vì chungta.com là nơi để các bạn tập suy xét, phản biện, để rộng đường tham khảo, chúng tôi xin đăng lại toàn văn bài viết của nhà báo Quý Thanh như một quan điểm riêng của Quý báo ngành Công An và của tác giả Quý Thanh ngay dưới đây.

^*) Cái ác ý bởi Nghề nghiệp, Phan Khôi, Hà Nội Báo, số 23, 10-6-1936

Về sự ngộ nhận của Giáo sư Ngô Bảo Châu

(Quý Thanh, An ninh Thế giới)

Khoảnh khắc Hector ngã xuống dưới ngọn lao của Achilles dưới chân thành Troy cũng là khoảnh khắc chàng dũng sỹ đi vào tâm thức của nhân loại như biểu tượng về một phẩm giá cá nhân và tài năng mang tính thời đại. Đó là nhân vật hiếm hoi trong thần thoại Hy Lạp chiến đấu không phải cho danh vọng, oán thù hay khát khao quyền lực mà chàng chiến đấu để bảo vệ chính quê hương mình, gia đình mình, nhân dân mình. Hector với trí tuệ và hiểu biết của mình đã phản đối chiến tranh. Nhưng khi chiến tranh xảy ra, chính Hector không do dự khi đối đầu với một Achilles mình đồng da sắt, một việc không khác gì tìm đến cái chết trong khi chàng có thể có những lựa chọn khác. Nhân cách ấy, tài năng ấy và tinh thần ấy đã đưa Hector vào bất tử. Chàng trở thành 1 trong số 9 Hiệp sĩ được kính trọng để sánh vai cùng Alexander Đại đế, Julius Caesar, vua Arthur, hoàng đế Chralemagne…

Trong blog cá nhân của mình (Thích học toán – entry ngày 13.4.2011) GS Ngô bảo Châu đã so sánh : “Tôi vốn không đặc biệt hâm mộ ông Cù Huy Hà Vũ. Những lý lẽ ông đưa ra tôi cũng không thấy có tính thuyết phục đặc biệt. Nhưng với những gì xảy ra gần đây, ông thể hiện mình như 1 con người không tầm thường. Như Hector người thành Troy, như Turnus người Rutuli hay như Kinh Kha người nước Vệ, ông Vũ không hề sợ hãi khi phải đối mặt với số phận của mình. Những nhân vật huyền thoại này đã làm mọi thứ để được đối mặt với số phận, để hoàn thành sứ mệnh của mình trong cuộc đời này”. Phát biểu ấy, dù vô tình hay cố ý, đã đặt ngang Cù Huy Hà Vũ với những người anh hùng trong lịch sử nhân loại.

So sánh ấy thật sự là 1 điều đáng tiếc cho hình tượng của Hector, hoàng tử thành Troy, vua Turnus của người Rutuli hay tráng sĩ Kinh Kha người nước Vệ. Những con người ấy trong tất cả những điều kiện tương ứng của thời đại đã đạt tới tầm vóc của anh hùng nhờ vượt lên những cám dỗ tầm thường của cuộc sống. Kể cả ham muốn sống, với họ cũng trở thành nhỏ bé khi đi đến cùng những giá trị tinh thần của mình.

Cù Huy Hà Vũ sống trong 1 thời đại khác. Dù sức mạnh bạo lực không còn được tôn vinh nhưng giá trị của nhân cách & trí tuệ vẫn là những yếu tố bất biến để tạo nên 1 anh hùng. Cù Huy Hà Vũ đã làm gì để đạt tới 1 tầm vóc như vậy ?

Đây là 1 câu hỏi không khó trả lời. Từ trước đến nay, không ai biết đến Cù Huy Hà Vũ trong các lĩnh vực học thuật hay tư cách cá nhân. Có 2 con đường để mọi người biết đến Vũ. Thứ nhất là cái bóng của thế hệ đi trước. Thứ 2 là cách gây ra những sự vụ chẳng giống ai qua những lá đơn kiện. Nó hao hao như cách những ngôi sao đánh bóng tên tuổi bằng những scandal. Khi chạm tới những giá trị cá nhân, Vũ chỉ là 1 kẻ nhỏ bé với những cư xử tầm thường. Bỏ qua những mưu đồ chiếm dụng nhà đất, bỏ qua những cách ứng xử đoạn tuyệt tình nghĩa gia đình, bỏ qua quá khứ học hành & làm việc không rõ ràng, chỉ cần vài chi tiết nhỏ cũng đủ nói lên bản chất của Vũ. Đơn cử như năm 2006, Vũ tự ứng cử mình vào vị trí Bộ trưởng Bộ Văn hóa – Thông tin. Khi trả lời về khả năng để có thể đảm đương chức vụ, Vũ nói : “Bố của tôi là nhà thơ, nhà Cách mạng Cù Huy Cận. Tôi được học ở ông rất nhiều điều, nhất là nhiệt huyết. Còn nếu nói về đức & tài, tôi xin khẳng định là tôi thừa đủ. Đảng đã nói là cần phải lựa chọn cán bộ có đức có tài cơ mà, vậy tôi có những điều đó tại sao lại không được lựa chọn ?” Với 1 người có khả năng trả lời 1 cách kiêu ngạo & tùy tiện như vậy, hẳn cũng không phải nói thêm nhiều. Nhiệt huyết thì do bố truyền lại, đức tài thì tự mình phong cho mình. Hơn nữa với cách trả lời trên thì gần như duy nhất Vũ là người có đức có tài hoặc cái đức cái tài của Vũ hơn hẳn thiên hạ. Ứng cử vào 1 chức vụ liên quan nhiều đến văn hóa, ngay từ vốn văn hóa ứng xử cơ bản Vũ đã hiểu hết chưa ?

GS Ngô Bảo Châu đã quá tùy tiện khi đặt Cù Huy Hà Vũ ngang với những biểu tượng anh hùng. Dù những anh hùng đó thuộc về những thời đại đã qua nhưng mang 1 sự trân trọng trong tâm thức mỗi người. Nó dễ gây sự lầm lẫn biến Cù Huy Hà Vũ từ 1 kẻ vô giá trị thành 1 biểu tượng.

Tuy nhiên, câu hỏi quan trọng nhất được đặt ra là mục đích của tất cả những hành động trên của Cù Huy Hà Vũ là gì ? Liệu nó có phải vì đất nước, vì dân tộc như 1 số người vẫn thổi phồng hay không ?

Nhìn lại cả quá trình, Vũ chưa bao giờ biết hy sinh cho xã hội. Vũ kiên quyết giữ căn nhà 24 Điện Biên Phủ, Hà Nội như 1 tài sản cá nhân thay vì chấp nhận để Nhà nước xây dựng 1 thành phần bảo tàng Xuân Diệu, 1 công trình mang tính cộng đồng. Những đơn kiện chẳng giống ai chỉ là những scandal nhằm đánh bóng tên tuổi Vũ. Chỉ khác với giới nghệ sỹ đánh bóng mình trên sân khấu, Vũ đánh bóng mình trên vũ đài chính trị. Và chi tiết thể hiện ham muốn quyền lực mang tính chất cá nhân lớn nhất của Vũ chính là việc tự ứng cử chức Bộ trưởng Bộ VH – TT năm 2006. Cứ giả sử Vũ muốn cống hiến thật thì đó cũng là 1 cống hiến có điều kiện, 1 điều kiện không hề khiêm tốn.

Có những kẻ muốn biến Vũ thành anh hùng. Bằng những tụng ca đầy tính từ, Cù Huy Hà Vũ đã được đẩy lên đến tận mây xanh. Dân chủ đã trở thành những chiêu bài chính được đưa ra trong những ý kiến cá nhân đó. Tuy nhiên, nếu những cá nhân trên thật sự muốn dân chủ, hẳn họ phải hiểu rằng dân chủ đi đôi với trí tuệ. Một người có trí tuệ không bao giờ chấp nhận 1 tư cách như Vũ làm anh hùng. Trường hợp còn lại, họ hiểu Vũ không đủ khả năng làm anh hùng nhưng vẫn biến Vũ thành anh hùng thì đây là những hành động đơn thuần nhằm thực hiện những mưu đồ cá nhân. Vũ khoác lên bộ y phục lóng lánh của những mỹ từ, trong khi giá trị thực cũng chỉ là 1 con bài trong tay kẻ khác mà thôi.

Chỉ có điều đáng tiếc ý kiến của GS Ngô Bảo Châu đã vô tình trở thành 1 luận cứ tâm lý có lợi cho những kẻ ngu dốt hoặc cơ hội đó. GS là niềm tự hào của Việt Nam. Trong bối cãnh hiện tại, GS là biểu tượng về mặt trí thông minh cho 1 dân tộc. Bởi vậy, những phát ngôn của GS khôgn đơn thuần là những câu nói mang tính chất cá nhân nữa vì nó có tác động mãnh liệt đến suy nghĩ & niềm tin của hơn 80 triệu dân. Có điều chính GS hình như cũng không lường trước được hết những tác động từ những phát biểu của mình.

Hệ quả là chính GS cũng được biến thành 1 biểu tượng về trí tuệ uyên bác trên các diễn đàn. Là 1 tài năng trong lĩnh vực Toán học, GS đã được đám đông mặc định như 1 trí tuệ ở 1 ngạch khác bao trùm hơn : hình ảnh của GS đã trở thành cái gì đó hao hao như 1 nhà triết học, 1 nhà chính trị học, 1 nhà xã hội học có khả năng phán xét đúng sai cho mọi vấn đề trong cuộc sống Việt Nam.

Trong khi đó hơn 1 nửa cuộc đời mình GS Ngô Bảo Châu làm việc, học tập & nghiên cứu ở châu Âu. Lĩnh vực chuyên môn & chắc chắn cũng là lĩnh vực GS dành thời gian nghiên cứu nhất là Toán học. Cuộc sống thì rộng hơn Toán học & mang nhiều những phức tạp trong mỗi toán tính của con người. Phải sống trên chính đất nước của mình, thấu hiểu từng niềm vui, nỗi buồn, từng thành công, khổ cực của con người mới hiểu phần nào thực tại đang diễn ra hàng ngày, hàng giờ.

Việc phân tích từng câu nói, mổ xẻ từng ý tứ của Ngô Bảo Châu tưởng như để thể hiện sự tôn vinh, hóa ra lại trở thành 1 sự lợi dụng. Chân lý không quan tâm đến người phát ngôn. Việc trích dẫn Ngô Bảo Châu xét cho cùng cũng chỉ là mượn gió bẻ măng. Có những kẻ cần sự nổi tiếng, cần niềm tin mà những người Việt Nam đang đặt trên hình tượng Ngô Bảo Châu. Về mặt phương pháp cũng không khác gì việc thổi Cù Huy Hà Vũ lên thành 1 anh hùng để thực hiện những toán tính cá nhân.

Việt Nam rất cần những anh hùng. Tuy nhiên, những anh hùng của thời hiện đại không thể giống những Hector, Turnus hay Kinh Kha ngày trước. Cả thế giới đang bước vào thời kỳ mà trí thức quyết định phần lớn những tiến bộ trong xã hội. Người anh hùng của hiện tại trước hết phải là những người có trí tuệ, có trái tim, có tầm vóc văn hóa & kỹ năng đối thoại với thế giới. Trong bối cảnh đất nước đang phải đối mặt với nhiều vấn đề mang tính chất thời đại như biến đổi khí hậu, suy thoái kinh tế, khủng hoảng văn hóa thì khả năng hành động của những con người như vậy chính là chìa khóa để vươn lên.

Ngược lại, việc tạo nên những anh hùng 1 cách áp đặt hay thổi phồng những cá nhân không xứng đáng chỉ tạo nên những hiệu ứng tiêu cực. Nó tạo ra sự hoang mang trong xã hội & sự sụp đổ của niềm tin. Đó chính là những thảm họa của văn hóa & chính trị. Cho nên bất kỳ người trí thức nào trước khi tạo ra những so sánh cần sự cân nhắc kỹ càng.

Ngạn ngữ Hy Lạp nói : “Nếu Thượng đế muốn hủy hoại ai đó, thì trước hết, ngài sẽ biến người ấy thành 1 vị thần”. Thường con người muốn lợi dụng ai thì trước hết biến con người đó thành 1 biểu tượng. Giờ đây, những hình ảnh về Cù Huy Hà Vũ & GS Ngô Bảo Châu xuất hiện dày đặc trên 1 số luồng thông tin với những mỹ từ cao cả nhất. Nhưng sẽ chỉ là 1 sự ngộ nhận của niềm tin nếu chỉ nhìn nhận bằng sự lấp lánh của ngôn từ. Điều đó cũng giống như sự ngộ nhận về “anh hùng” Cù Huy Hà Vũ của giáo sư Ngô Bảo Châu vậy.

---

Toàn văn bài viết của Giáo sư Ngô Bảo Châu:
Về sự sợ hãi
Đăng tại Blog của GS Ngô Bảo Châu

Tôi vốn không đặc biệt hâm mộ ông Cù Huy Hà Vũ. Những lý lẽ ông đưa ra tôi cũng không thấy có tính thuyết phục đặc biệt. Nhưng với những gì xảy ra gần đây, ông thể hiện mình như một con người không tầm thường.

Như Hector người thành Troy, như Turnus người Rutuli hay như Kinh Kha người nước Vệ, ông Vũ không hề sợ hãi khi phải đối mặt với số phận của mình. Những nhân vật huyền thoại này đã làm mọi thứ để được đối mặt với số phận, để hoàn thành sứ mệnh của mình trong cuộc đời này.

Đối diện với ông Vũ là những người bắt ông bằng hai bao cao su đã qua sử dụng, là phiên tòa nửa công khai, nửa bí mật xảy ra ngày hôm qua và là ông quan tòa từ chối thực hiện thủ tục tố tụng để tránh tranh luận về nội dung những bài viết, chứng cớ về những việc được cho là vi phạm pháp luật của ông Vũ. Có cố tình làm mất thể diện quốc gia, chắc cũng khó mà làm hơn mấy ông bà này.

Nghĩ mãi tôi cũng chỉ tìm ra hai cách lý giải. Khả năng thứ nhất là họ muốn làm nhanh cho xong việc. Trong trường hơp này, họ rất xứng đáng được truy cứu trách nhiệm. Khả năng thứ hai là ông quan tòa sợ phải đối mặt với những lý lẽ của ông Vũ. Trong trường hợp này, rất nên tạo điều kiện cho ông ta chuyển sang công tác khác, phù hợp hơn.

Không thể lấy sự cẩu thả và sự sợ hãi làm phương pháp bảo vệ chế độ.

(GS Ngô Bảo Châu)

Theo Chungta.com