Triết Lý, để làm gì ?

Khi ta bế tắc tư tưởng, chân thật công nhận rằng những kiến thức và phương pháp suy luận của ta không cho phép ta sống, tư duy và hành động khớp với khao khát làm người của ta, ngoài vô vàn cách ứng xử khác, ta có thể:

a) Tiếp tục sống, tư duy và hành động như cũ vì, dù sao, ta cũng sống được, không đến nỗi nào

b) Lột áo cũ, khoác áo mới, một tấm áo coi lành lặn đẹp đẽ hơn nhưng cũng hàm hồ không thua gì. Điều ấy luôn luôn khả thi bằng ngôn ngữ.

c) Đi tới cùng bế tắc của chính mình. Nếu không giải quyết được nó, ta ôm nó xuống suối vàng, để lại ở đời chỉ một câu hỏi. Câu hỏi của một con người. Đích thực. Có gì nhục đâu?

Nếu ta tưởng ta đã tìm ra một phần của giải pháp, ít nhất là cho riêng mình, thì cứ viết đi, chẳng cần trích cao nhân nào cả: họ đã là một phần của ta và ta đã phải “vượt” họ để nên mình.

Thế thôi.

(Chungta.com)

Góc nhỏ của Noby Vui Vẻ

Lục lọi, tìm tòi, đọc, cóp nhặt, chia sẻ, ... OK hay không tùy bạn ! ! !

“Nước độc lập mà dân chưa tự do thì độc lập cũng không có ý nghĩa”- Hồ Chí Minh.

19 thg 11, 2011

KỸ NĂNG GIẬT TÍT CỦA BÁO CHÍ




Trong Ngày hội của các Phóng viên, Biên tập viên Báo chí, Ban Tổ chức nảy ra sáng kiến tổ chức cuộc thi để tìm ra "Thần tượng phóng tin Việt Nam Idol".
Chủ điểm đưa ra là cách thi triển công phu phóng tin, với đầu bài cụ thể: "Từ vụ trọng án trong Văn học xưa: Chí Phèo đâm chết Bá Kiến"...

Hàng loạt các anh tài từ rất nhiều cơ quan Báo chí lớn, có truyền thống đã hồ hởi tranh tài với đúng những sở trường mà mình đang có. Dưới đây là bản tổng hợp kết quả:

1. Chuyện anh Chí đâm chết Bá Kiến, có thể "thi triển" các tựa đề:


 - Kinh hoàng vụ sát hại Trưởng thôn Vũ Đại

- Say rượu, đâm chết cán bộ thôn

- Đã tìm được kẻ giết Trưởng thôn làng Vũ Đại

- Bi kịch làng Vũ Đại: Trưởng thôn bị giết tại nhà

- Kẻ giết Trưởng thôn Bá Kiến là người cùng làng

- Nghi phạm giết Trưởng thôn đã có tiền án

- Trưởng Công an làng Vũ Đại: Chúng tôi đang tiếp tục điều tra.

2. Sau đó, có thể khai thác chuyện anh Chí với chị Nở trong vườn chuối:

- Sốc với hình ảnh giới trẻ công khai tình yêu trong vườn chuối

- Có hay không vụ hiếp dâm trong vườn chuối

- Vừa ra tù, đã phạm tội hiếp dâm



- Đau lòng người đàn bà dở bị cưỡng bức

- Chân dung kẻ đồi bại tại làng Vũ Đại

- Đã xác định được kẻ hiếp dâm chị N.

- Vụ lạm dụng tình dục ở làng Vũ đại – Công an thôn vào cuộc

3. Tiếp tới, chuyển ngay sang các nội dung:

- Phát sốt vì bộ ảnh cực "nóng" của Thị Nở



- Bé Nở "lạ lẫm" trong trang phục tứ thân

- Thị Nở vai trần đi vo gạo

- Thị Nở thổ lộ về mối tình đầu

- Thị Nở e ấp bên người "đặc biệt"

- Thị Nở hot với yếm đào bên bờ sông

- Thị Nở: Anh ấy không phải là đại gia

- Thị Nở: Giữa tôi và anh Chí chỉ là mối quan hệ cùng thôn

- Thị Nở: Còn quá sớm để nói về chuyện yêu

- Lộ ảnh sốc Chí Phèo & Thị Nở trên Facebook


- Chí Phèo: Tôi chỉ coi em Nở như em gái

- Những bóng hồng trong cuộc đời anh Chí

- Rộ tin đồn Bá Kiến là người thứ 3

- Dàn sao nông dân "kute" làng Vũ Đại cùng chúc mừng cho bé Nở

- Xôn xao đoạn ghi âm đêm hẹn hò của chị Nở và anh Chí tại vườn chuối

- Chí Phèo & Thị Nở: đẳng cấp chuyện tình Titanic

4. Nếu "có tầm nhìn" thì đi ngang sang các đề tài:

- Cảnh tỉnh về lối sống buông thả của 1 bộ phận thanh niên nông thôn


- Nói về vấn nạn lạm dụng tình dục ở nông thôn

- Có hay không việc cần thiết đưa giáo dục giới tính về nông thôn

- Tình trạng thất nghiệp ở nông thôn và các hệ lụy xã hội

5. Hoặc xoáy sang các chủ đề hút khách:

- Rượu, cháo hành (không thịt) và câu chuyện an toàn tình dục

- Rượu và chuối xanh: Thần dược của tình yêu !

- Cháo hành có phải là phương pháp phục hồi hữu hiệu sau khi làm chuyện ấy?

6. Và cuối cùng là "vét máng":
- Làng Vũ Đại ngày ấy và bây giờ

- Lật lại Hồ sơ vụ án Chí giết Kiến

- Những chuyện chưa kể về anh Chí Phèo

- Lương y Phạm Thị Hồng nghi ngờ Chí "còn nguyên": Có hay không chuyện tình Vườn chuối?..


Con người suy thoái ?


Vương Trí Nhàn


Trời sinh vua để làm vua
Và thi sĩ để làm thơ ru đời
Một ông vua trái luật trời
Việc vua thì nhác, lại đòi… làm thơ.


        Trên đây là đoạn mở đầu của bài thơ Nhà vua và nhà thơ của Tú Mỡ, in trên báo Ngày nay ở Hà Nội năm 1939. Câu chuyện tiếp tục như sau: làm thơ xong, vua lại thích đưa cho các cận thần đọc để kiếm lời khen. Một vị quan kiêm thi sĩ  -- quan ngày xưa người nào cũng làm thơ và thạo thơ --  mới nói toẹt ra rằng thứ thơ đó chả ra gì. 
       Thế là vua cho ông ta vào nhà pha ( tiếng ngày xưa chỉ nhà tù ).
        Sau vua có ý hối, cho người đến nói với nhà thi sĩ chân chính nọ là sẽ thả ông ta ra, miễn ông ta nói rằng thơ vua hay. Tức là tiếp tục buộc ông ta nói dối. Trong cảnh tù đày, ông này phải nghĩ  một lúc. Tú Mỡ viết tiếp
       Phân vân bên tội bên tình
        Nhà thơ tỏ vẻ  bực mình băn khoăn
        Cắn môi mắt nhíu mày nhăn
      Trong đầu như nổi mấy lần phong ba
        Ngập ngừng lời chẳng nói ra
      Nói hư ? nói thực ? biết là làm sao?
        Bài thơ kết lại bằng hai câu bất ngờ:
        Khổ tâm thi sĩ cúi chào
       Muôn tâu thần lại trở vào nhà pha 


     Tôi thường nhớ tới bài thơ này của Tú Mỡ ( đúng hơn là một thứ vè vui vui ) để nhắc mình một sự thực: là con người ngày xưa tốt quá.
      Tôi tin không phải ở đây Tú Mỡ muốn nêu một tấm gương cốt dạy dỗ thiên hạ ( kiểu các đồng nghiệp của tôi thời nay).
       Mà ông chỉ miêu tả một sự việc có thực, hơn nữa một sự việc điển hình.      Tức là người xưa phần lớn cư xử như viên quan kiêm nhà sư ở đây đã làm.
    Thế thì sao lại bảo bài thơ có cái kết bất ngờ?
      Đó là đặt vào tâm lý của người hôm nay.
      Vào những trường hợp tương tự, tôi ngờ phần lớn con người hôm nay sẽ cư xử kiểu khác. Để khỏi vào nhà pha thì bảo làm gì cũng làm. Mà chẳng đợi đến cuộc mặc cả cuối cùng; trước đó, bởi thừa biết rằng nếu khen vung cả lên sẽ thủ lợi, người ta tranh nhau khen từ đầu cả rồi.
    Nói tốt quá còn chung chung. Cái chính là người xưa, hơn bù kém, tốt hơn so với con người hôm nay.
     Vả chăng nhìn rộng ra thì thấy con người hồi ấy, cả giàu lẫn nghèo, cả ông to lẫn ông nhỏ, chẳng những không nói dối nịnh bợ mà còn giữ được nhiều phẩm chất cao đẹp.
     Tôi nhớ tới nhiều trường hợp khác. Các nhân vật của Thạch Lam như mẹ Lê nghèo khổ, như cô hàng xén đảm đang  đều đồng thời là người tự trọng và cứng cỏi. Lão Hạc của Nam Cao  thì “trên cả tuyệt vời“, thà chết chứ không ăn vào vốn của con cái. 
      Cũng liên quan đến Nam Cao là trường hợp của Chí Phèo. Trong một cuộc hội thảo, một nhà nghiên cứu đã nhận định “ Chí Phèo tỉnh, Chí Phèo không say “. Bởi chỉ một người sáng suốt trong giây phút hệ trọng của đời mình mới biết hỏi “ nhưng ai cho tao lương thiện ?”
    Xuân tóc đỏ thường được xếp vào loại nhân vật loại xấu xa bậc nhất trong văn học tiền chiến. Nhưng đọc kỹ thì thấy chính ra Xuân khá thông minh, lại chịu học hỏi để thích ứng với thời đại. Và biết điều. Và tự trọng nữa: Lúc được Văn Minh hứa gả cô Tuyết, Xuân nói thẳng cái nguồn gốc xuất thân hèn hạ của mình. Ở chỗ này Xuân tỏ ra sòng phẳng, biết mình biết người!
     Trở lên chỉ là một vài phẩm chất mà con người ngày nay đánh mất. 
      Không khó khăn gì lắm để tìm ra lý do khiến chúng ta có nhiều thói xấu như vậy.
       Trước hết là cuộc chiến tranh kéo quá dài. Trong Câu chuyện triết học, phần viết về H.Spencer, W. Durant cho rằng “xã hội chiến tranh thường ca ngợi một vài đức tính ( nguyên tắc ứng xử  VTN )  và dung túng những việc mà các dân tộc khác xem là có tội”.
      Nếu nơi không chiến tranh, con người quảng đại và nhân đạo, thì nơi chiến tranh kéo dài, người ta quen với cướp bóc, bạo lực, dối trá, vô cảm.
      Đây là luật phổ biến song người Việt mình thường quên và tự cho mình cũng như cuộc chiến tranh ở mình, là một ngoại lệ.
       Con người hôm nay lao vào cuộc làm ăn kinh tế, mà thói quen sống kiểu chiến tranh còn nguyên vẹn. Kinh tế thị trường rút lại được hiểu là thói cạnh tranh không lành mạnh, nói nôm na là chúa đã chết, ai muốn làm gì thì làm.
       Thành thử có xảy ra lộn xộn hỗn hào thì cũng là điều dễ hiểu.
       Từ chỗ chăm chăm chửi bới kẻ giàu cho rằng kẻ giàu là xấu, nay người ta lao vào làm giàu để rồi lãnh đủ những xấu xa bỉ ổi đó, và đưa cái ác lên một trình độ hiện đại đáng sợ. Bảo suy thoái là vì thế.    
       Trong một cuốn sách mang tên Miền đất huyền ảo, có phụ đề Các dân tộc miền núi  nam Đông Dương ( tác giả Jacques Dournes, Nguyên Ngọc dịch, NXB Hội nhà văn in năm 2003 ), ở trang 13, tôi đọc  được một lời cảnh cáo:
     Định mệnh của con người là vươn tới tiến bộ; nhưng mọi sự tìm tòi sẽ là vô nghĩa và kết quả sẽ là tai họa nếu vận động đó lại dẫn đến sự suy thoái về nhân cách. Có nghĩa gì một sự tiến bộ kỹ thuật nếu nó giết chết tinh thần ? 

Đã in TBKTSG 6-2008
 In lại trong Những chấn thương tâm lý hiện đại,2009

Ăn chính trị, ngủ chính trị...


(Lạm bàn: Tại sao các diễn đàn trên mạng của giới trẻ Việt Nam không bàn đến chính trị?)

Wednesday, October 20, 2004 Hà Thư Sinh
Trích từ báo mạng talawas

LTS: Bài viết dưới đây của ông Hà Thư Sinh, hiện cư trú tại Hà Nội, và đã được đăng tải lần đầu trên trang báo mạng talawas (Ðức Quốc). Nhật báo Người Việt xin đăng tải lại bài viết này, và xin chân thành cám ơn tác giả cũng như anh chị em thực hiện tờ báo mạng talawas

Một người hỏi tôi: Tại sao không thấy các diễn đàn trên mạng của giới trẻ Việt Nam bàn đến chính trị? Do giới trẻ không quan tâm hay vì một lý do nào khác? (Ở đây nói đến các diễn đàn trong nước được duy trì công khai; có thể có những diễn đàn khác của giới trẻ trên mạng có đề cập đến chính trị mà vì lý do này khác tôi chưa được biết.)
Tôi không nghĩ là do các bạn trẻ không quan tâm, bởi vì có những chủ đề, chẳng hạn: “Tôi muốn đất nước tốt lên, phải làm gì bây giờ, mong chỉ giáo?” có rất nhiều bạn trẻ phát biểu nên làm thế này, nên làm thế kia... “Muốn đất nước tốt lên” cũng là chính trị đấy thôi.
Trong đầu đa số các bạn trẻ, chính trị mang một nghĩa gì không tốt, bốc mùi chăng? Các bạn thích một lựa chọn giống như các văn nghệ sĩ: Tôi không quan tâm đến chính trị, tôi chỉ làm nghệ thuật thôi, như bác Phạm Duy từng tuyên bố. Nhưng, như bác Phạm Duy là chính trị đứt đuôi con nòng nọc. Nhạc của bác vẫn còn bị cấm tại Việt Nam.
Ai đã từng trải qua 12 năm học phổ thông, rồi thêm 4 hoặc 5 năm đại học dưới mái trường xã hội chủ nghĩa, mà không ngán từ “chính trị” gắn với lập trường, quan điểm, với những bài phải học thuộc lòng dài lê thê. Từ thời lớp mười (1988), chúng tôi đã đùa nhau: Mày là đứa “tư tưởng bấp bênh, lập trường chính trị không vững chắc” nhé và cười khoái chí... Thời ấy chúng tôi phải hiểu chính trị là lập trường đấu tranh giai cấp, yêu chủ nghĩa xã hội, yêu và biết ơn “Ðảng”... Bây giờ (chúng tôi vẫn tự xếp mình vào lớp trẻ, nếu các bạn trẻ không cười) sau bao nhiêu năm, chính trị đối với chúng tôi đã mang một nghĩa khác. Chúng tôi hiểu rằng dù muốn dù không, dù nhận biết hay không nhận biết, trong khi các fan “Ăn bóng đá, ngủ bóng đá, uống Coca Cola” thì bạn đang “Ăn chính trị, ngủ chính trị, uống chính trị và hít thở bầu không khí chính trị”. Ðiều này, các bạn trẻ ngày nay được tiếp cận nhiều nguồn thông tin hơn chúng tôi ngày xưa hẳn hiểu rõ. Chắc không phải là các bạn không quan tâm.
Ðiều kiện tham dự các diễn đàn trên mạng phải là “không bàn đến chính trị”, chính trị theo cách hiểu “chính thức” hiện tại. Nếu bạn dám bàn đến, nếu admin không xóa thì liệu đấy, không chừng cả diễn đàn phải đóng cửa, các thành viên nếu lộ ra tung tích thì phải ngồi bóc lịch, ăn cơm nhà nước mà suy nghĩ thêm về lập trường chính trị. Vì muốn duy trì sân chơi, các admin phải lo tự giác mà kiểm duyệt trước.
Cứ tạm cho là nhà nước toàn trị hiện tại ở Việt Nam bắt đầu từ năm 1954. 50 năm rồi còn gì. 50 năm kiểm soát tư tưởng kèm theo các biện pháp khủng bố (chuyên chính vô sản) với chính đồng bào mình khiến người dân sợ hãi. Tôi có nói chuyện với mẹ tôi là một đảng viên hơn 50 năm tuổi đảng về đa đảng, mẹ tôi bảo: Con ăn nói cẩn thận kẻo công an bắt đấy. Bàn chuyện vui với bạn đồng nghiệp lúc trà dư tửu hậu, thì được nghe lời khuyên: Mình ở trong một chế độ như vậy thì mình phải thích nghi để tồn tại thôi... Vợ tôi thì bảo: Anh cẩn thận đấy, lỡ có chuyện gì em với con biết làm sao?
Thế hệ chúng tôi trải qua 17 năm nhận sự giáo dục một chiều, nhồi sọ trong hệ thống giáo dục của nhà nước, chưa kể hệ thống phát thanh, truyền hình, báo chí và sách in. Và hậu quả đối với chúng tôi là phản giáo dục. Nói nhiều quá về Ðảng, về chủ nghĩa Mác-Lê khiến chúng tôi chán. Từ lớp 10 chúng tôi đã lờ mờ cảm thấy có gì đó không ổn. Lên đại học chúng tôi cảm nhận rõ hơn. Rồi 9 năm ra đời đi làm việc, chân dung của lý luận Mác-Lê và nhà nước toàn trị hiện ra rõ hơn bao giờ hết.
Lúc mới ra trường tôi đã xác định không làm cho công ty, cơ quan nhà nước, không vào Ðảng vì không muốn chui vào cái cối xay nghiền nát và làm băng hoại nhân cách con người ấy. Và bây giờ tôi vẫn tự hào là được đứng ngoài hàng ngũ của Ðảng. Có cụ hưu trí bảo chúng tôi: Bọn trẻ chúng mày chỉ biết ăn cháo đá bát, Ðảng nuôi nấng dạy dỗ chúng mày nên người mà không biết ơn. Có phải chúng tôi không biết điều ấy chăng? Vâng, có lẽ do chúng tôi lớn lên trong thời bình nên nhu cầu đòi hỏi cao quá chăng? Giả sử bạn đang đói, một người tốt bụng giúp bạn có cháo ăn, trong cháo có bỏ thuốc mê. Ăn xong bạn mất trí đánh đập, giết hại anh em trong nhà. Sau đó người ta nhốt bạn vào trong cái nhà kho và cho bạn ăn cháo suốt đời thì bạn nghĩ sao? Lâu lâu, thuốc mê nhạt bớt, bạn he hé cửa sổ nhìn ra đường xem thiên hạ tung tăng bay nhảy, muốn suy nghĩ một tí thì bị răn đe: Rõ là đồ ăn cháo đá bát nhé, rõ là phản động nhé.
Những người can đảm lên tiếng nói công khai thì bị khủng bố (chuyên chính vô sản đấy chứ), buộc tội là gián điệp, tiết bộ bí mật của nhà nước (toàn trị). Một ví dụ trong nhiều ví dụ: Phạm Hồng Sơn chỉ dịch mỗi một bài báo “Thế nào là dân chủ?” ra tiếng Việt đã là phạm tội to, cho “ủ tờ” rồi. Chưa kể các bậc tiền bối Hà Sĩ Phu, Trần Khuê, Phạm Quế Dương... Chuyện này ở Việt Nam, không phải ai cũng biết. Ai quan tâm mà biết được thì đó là tấm gương sáng để... biết điều mà lựa lời ăn nói nhé.
Những chuyện sợ hãi bảo nhau đừng nói năng lung tung mất quan điểm này xảy ra vào năm 2004. Năm 2004 rồi đấy nhé. Việt Nam đang ở đâu trên bản đồ thế giới vậy? Ðang ở vào thời nào vậy? Thời man rợ thuở loài người còn mặc khố da thú, cầm chùy đá mà phang nhau ư? Tôi đang có một giấc mơ xấu chăng?
Mác bảo: Tôn giáo là thuốc phiện của nhân dân. Vâng chúng tôi vẫn biết chủ nghĩa Mác-Lê là thuốc bổ, thuốc bổ cách đây 100 năm rồi. Thế hệ chúng tôi uống thuốc bổ nhiều quá đâm ra nghiện như nghiện heroin vậy. Nhà nước trừng phạt nặng tội mua bán ma túy. Thế chủ nghĩa Mác-Lê là heroin cho tư tưởng giới trẻ thì sao? Mang heroin công khai vào trường học như thế sao không thấy ai xử tội? [1]
Lịch sử sẽ luận tội. Những kẻ nào nắm quyền lực mà đưa dân tộc đến cuộc nội chiến 1954-1975 thay vì xây dựng đất nước phát triển trong hòa bình & dân chủ [2], những kẻ nào khủng bố người dân của mình để duy trì quyền lực, lợi lộc cho bản thân, rồi đây sử sách sẽ ghi nhận. 1,000 năm nữa người ta vẫn nhắc đến những kẻ tội đồ đó của dân tộc như bây giờ vẫn nhắc đến những Lê Ngọa Triều, Trần Ích Tắc, Lê Chiêu Thống ngày xưa.
Trang web talawas, ngày 2.10.2004, có đăng lại một bài của Trương Vũ viết từ 1994. Một bài vẫn mang đầy tính thời sự. Trong đó trích lời của Lý Quang Diệu phát biểu cũng vào năm 1994: “Hãy đến thăm Cambodia và Việt Nam, thế giới đã qua mặt họ” và ý kiến của Trương Vũ: “Không ai đòi hỏi phải có dân chủ ngay ngày mai, nhưng ít nhất chính quyền Việt Nam phải làm được điều mà trước đây nhà độc tài Pinochet của Chí Lợi đã làm. Có nghĩa là, có một lịch trình thực hiện dân chủ, tôn trọng lịch trình đó cùng những kết quả của nó”.
Bây giờ là năm 2004. 10 năm rồi. Tôi xin nhắc lại mười năm rồi. Mười năm trong thời đại kinh tế tri thức, ba mươi năm sau cuộc nội chiến. Mọi việc vẫn như cũ. Không hề có một tiến triển nào. Vâng, rồi đây lịch sử sẽ khắc ghi mãi vết đen này. Con cháu chúng ta sẽ hỏi rằng hồi đấy tại sao chúng ta không làm gì hết để đất nước đến nông nỗi như vậy. Nếu tôi còn sống tôi sẽ không biết trả lời làm sao. Thôi, đành xấu hổ trả lời ngay bây giờ vậy. Vâng, tôi có lỗi khi đã không làm được gì.
Tái bút:
Gửi các bạn trẻ trên diễn đàn TTVNOL, nhân xem trên diễn đàn (box Học Thuật) có chủ đề “Bình chọn 1,000 cuốn sách phải đọc trước khi chết” và bảo nhau ai có gì hay thì giới thiệu cho nhau cùng đọc. Sẵn đây, tôi xin nhờ talawas giới thiệu các tác phẩm sau đến các bạn (vì nếu tôi tham dự trên ấy thể nào cũng bị xóa):
1. Dắt tay nhau đi dưới những tấm biển chỉ đường của trí tuệ. Hà Sĩ Phu
2. Ðôi điều suy nghĩ của một công dân. Hà Sĩ Phu
3. Chia tay ý thức hệ. Hà Sĩ Phu.
4. Trại súc vật. George Orwell, Phạm Minh Ngọc dịch (talawas, 24.3.2004)
5. 1984. George Orwell, Phạm Minh Ngọc dịch (talawas, 18.8.2004)
6. Nhà nước toàn trị. Nadegda Kuznetsova, Phạm Minh Ngọc dịch (talawas 1.10.2004)
7. Lý thuyết tổ chức xã hội. Nguyễn Thục Nhi (talawas 24.07.2004)
8. Liên hệ giữa phát triển kinh tế và xây dựng dân chủ trong trường hợp Việt Nam.

Trương Vũ (talawas 2.10.2004)
Xin chào các bạn.
04.10.2004

KHX: Nhân mấy ngày tìm tòi trên mạng về mấy vấn đề dân chủ - nhân quyền để viết mấy bài tập. vô tình tìm thấy mấy bài hay hay. Vậy post lên đây để mọi người tham khảo, âu cũng là đọc để biết. Tiện nói luôn, trong bài có nói đến mấy quyển sách để đọc, mình đọc hai quyển của G. Orwell rồi. hay đáo để cơ. 

Phát ngôn Tuần Việt Nam: Tay, chân và...cái đầu


Tác giả: KỲ DUYÊN

Cái gì là lịch sử khách quan, trả lại cho lịch sử khách quan. Đừng nâng cổ tích trầm trọng như chuyện lịch sử, phải "đánh giá lại", cũng đừng coi thường lịch sử, để viết lịch sử như ...cổ tích.
Tay chân và... miệng
Giữa bao chuyện bộn bề của người lớn, Phát ngôn Tuần Việt Nam tuần này xin chọn đề tài con trẻ. Một chuyện chữa bệnh thể chất, một chuyện "chữa" bệnh tâm hồn.
Khởi đầu là chuyện bệnh tay chân miệng. Căn bệnh đang hoành hành ở cả 63 tỉnh, t/p cả nước với gần 90.000 người mắc, gần 150 em bé dưới 5 tuổi đã tử vong ở 27 tỉnh, t/p, tính đến thời điểm này.
Mới đây (16/11/2011) ViệtNamNet có bài "Bệnh tay chân miệng và câu hỏi với Bộ Y tế"
Câu hỏi đó là vì sao bệnh TCM hoành hành dữ dội trên khắp nước, nhưng Bộ vẫn quyết định...làm thinh? Để ít ra, xã hội nhận thức rõ hơn về mức độ nguy hiểm cũng như dành sự quan tâm và đầu tư nhiều hơn nữa cho công tác phòng chống dịch này của ngành.
Gõ Google, mới thấy TCM khá "thân" với con người. Thế giới đã từng công bố các đợt dịch (chỉ tính các dịch có số lượng lớn)
1997: 31 trẻ em đã chết trong một ổ dịch ở bang Sarawak ở Malaysia.
1998: Một ổ dịch ở Đài Loan, có 405 ca biến chứng nặng, và 78 em bé đã chết
2007: Ổ dịch lớn nhất của bệnh TCM tại Ấn Độ xảy ra  ở phía Đông của đất nước (Tây Bengal). Có 38 trường hợp mắc bệnh.
2008: Dịch bùng phát ở Trung Quốc, (tháng 3) tại Phụ Dương, An Huy, có 25.000 người mắc bệnh, và 42 người chết. Nhiều đợt dịch tương tự: Singapore (hơn 2.600 người-  tháng 4), Việt Nam (2.300 người, 11 người tử vong), Mông Cổ (1.600 người), và Brunei (1.053 người- tháng 6 đến tháng 8)
2009: 115.000 người ở Trung Quốc mắc bệnh (tháng 1 đến tháng 4), 773 người bị nặng và 50 người đã tử vong.
2010: Một ổ dịch xảy ra ở Khu tự trị tỉnh Quảng Tây, Quảng Đông, Hà Nam, Hà Bắc và Sơn Đông (Trung Quốc), 70.756 trẻ em  mắc bệnh và 40 người chết vì căn bệnh này.
Nếu so với số lượng người đã mắc, và tử vong vì bệnh TCM mà thế giới đã công bố, thì số trẻ mắc bệnh và tử vong vì bệnh TCM hiện nay ở Việt Nam không hề nhỏ. Thậm chí rất lớn.
Tìm hiểu nữa mới biết, TCM thuộc bệnh truyền nhiễm nhóm B. Do thẩm quyền Chủ tịch các UBND các địa phương công bố. Và chỉ khi có hai địa phương trở lên công bố có dịch, Bộ Y tế mới Bớ làng...bớ nước...
Ngày 4/11/2011, Ninh Thuận là tỉnh đầu tiên của cả nước công bố có dịch TCM. Ngay lập tức, được báo chí gọi là hành động dũng cảm.
Thực ra, cũng phải khi không kiểm soát nổi, mức độ trẻ mắc bệnh tăng gấp 23,7 lần so với năm trước, Ninh Thuận mới chấp nhận công bố dịch. Nhưng vẫn cứ được tôn vinh là dũng cảm. Dũng cảm vì... không còn thể dấu và kiểm soát được nữa.
Trong khi đó tại Quảng Ngãi, số trẻ tử vong đã là 5 em, tỉ lệ mắc bệnh cao gấp 45 lần so với cùng kỳ năm trước. So với các điều kiện y tế, môi trường sống, Quảng Ngãi khó khăn bội phần, nhưng dứt khoát Chủ tịch tỉnh kiểm soát được... cái sự phát ngôn, lấy im lặng là...vàng.
Chỉ khổ cho ông già Ozone- TS vật lý Nguyễn Văn Khải. Lọ mọ xách dung dịch Anolyte vào Ninh Thuận chữa bệnh cho trẻ em. Và mặc dù được ghi nhận một số trẻ mắc bệnh TCM tại Ninh Thuận đã lui bệnh sau khi dùng nước Ozone, nhưng Bộ Y tế vẫn không đồng ý. Bệnh TCM ở Ninh Thuận chưa lui, thì ông già Ozone đã phải... lui, trước cái mà nhiều người gọi đích danh- sự tự ái của Bộ Y tế. Dù không ai khẳng định Anolyte chữa khỏi hoàn toàn bệnh TCM.
Cái nước mình nó thế! Cố GS Hoàng Ngọc Hiến không ngờ câu nói hóm của ông trở thành châm ngôn hiện đại, mang tính phổ quát!
Còn vì sao Quảng Ngãi mắc "bệnh" im lặng? Liệu đó có phải là triệu chứng bên ngoài của căn bệnh thành tích không? Chỉ Quảng Ngãi mới tự trả lời được
Người ta vẫn bảo, im lặng lại là cách nói rõ nhất đó!
Cổ tích và thước đo lịch sử
Còn "chữa bệnh" tâm hồn là câu chuyện sửa cái kết của cổ tích Tấm- Cám, một cổ tích tiêu biểu mà người Việt nào cũng nhớ, đã gây ra sự tranh luận náo nhiệt, hoặc ủng hộ hoặc phản đối.
Nếu trước đây, cô Tấm thảo hiền chặt Cám- cô em mình làm mắm, rồi gửi về cho dì ghẻ, mẹ đẻ của Cám ăn, thì nay, Tấm đào hố, lừa Cám xuống và dội nước sôi (!) Một cái kết, mà theo tác giả Hà Văn Thịnh trong bài "Viết lại truyện cổ tích, tại sao không?" là sự dã man chẳng kém gì nhau.
Đúng là dã man chẳng kém gì nhau. Thậm chí sự dã man sau, cách tính toán còn thâm độc hơn. Đó là độc ác đi kèm lừa dối.
Trước đó, ngày 14/11/2011, bài viết của tác giả Nguyễn Văn Toàn, cũng trên Tuần Việt Nam lại cho rằng, nếu sửa cái kết của Tấm Cám, thì điều đó làm méo mó cái nhìn thời đại.
Người viết bài chợt nhớ cách đây ít lâu, nhà thơ Bùi Hoàng Tám có bài thơ khá hay: Về đi - Vọng phu!

Lòng chung thủy trở thành nhảm nhí
Trước thiêng liêng số phận một con người

Về đi - Vọng phu!
Mọi hi vọng đều qua rồi
Người đi không thể về được nữa
Về đi em
Trời quê mình vốn nhiều giông gió
Em và con mỏng manh chống trả thế nào!?

Về đi em
Người đời yêu nhau người ta chờ nhau
Dẫu là đá
Dẫu không còn là đá
Nhưng con em trên tay em đang đói lả.

Em hóa đá vì chồng
Con hóa đá vì ai?
Em hóa đá vì chồng
Con
Hóa
Đá

Ai...!?

Bài thơ đã khiến bao người yêu thơ, yêu cổ tích Nàng Vọng phu đồng cảm. Bởi cho rằng, đó là cách nhìn mới về một sự hy sinh vô ích, thậm chí ở đây lòng chung thủy trở thành nhảm nhí.
Nhưng người viết bài, khi đó quan niệm rằng, cảm thương và khuyên nhủ nàng Vọng phu, nhà thơ quên mất một điều, sự tích dân gian bao giờ cũng là con đẻ của một nền triết luận, luân lý, thậm chí là khoa học kỹ thuật...của thời đại ấy, dù còn rất sơ khai.
Nàng Vọng phu là sản phẩm của giáo lý một thời xưa cũ, khi xã hội Việt Nam ảnh hưởng rất nặng tư tưởng Nho giáo, Khổng giáo. Người đàn bà phải tam tòng tứ đức- có chồng phải theo chồng. Chồng bỏ đi xa thì nàng bồng con chờ đợi.
Chờ mãi. Đợi mãi. Đến hóa đá. Nàng hóa đá và con tim của nàng có lẽ cũng hóa đá. Nhưng nàng vẫn chờ. Hóa đá là "lẽ phải của đạo lý" thông thường ở thời của nàng.
Và ở phương diện đó, tình yêu của nàng không có tội, không hề nhảm nhí. Còn đứa con dứt ruột, mẹ là tất cả của nó. Nó cũng hóa đá vì tình yêu bi thương của mẹ dành cho cha nó.
Chẳng riêng gì phương Đông, phương Tây cũng có K. Simonov đó thôi: Em ơi, đợi anh về. Đợi anh hoài em nhé. Mưa vẫn rơi dầm dề. Ngày có dài lê thê. Thì em ơi, em cứ đợi.... Nàng Vọng phu của nhà thơ nước Nga liệu có chịu hóa đá? Hay đó chỉ là chỗ gặp nhau trong thi ca, trong cổ tích phương Đông- phương Tây?
Khi khuyên nhủ Nàng Vọng phu trở về, chính là nhà thơ nhìn Nàng Vọng phu xưa cũ bằng con mắt của thời đại mới, của triết học mới, tư tưởng mới. Thời mà bản ngã cá nhân lẫn quyền con người, nhất là người đàn bà được tôn trọng, được giải phóng.
Thì sẽ chỉ thấy cái vô lý của sự hóa đá, cái hạn chế của nàng mà ko nhìn thấy đó là sự hạn chế của cả một thời đại.
Cho dù là nhân ái, nhà thơ đã đem cái thước đo của thời hiện đại, để đo quá khứ. Nhưng hai thời đại khác nhau một tầm lịch sử.
Cũng vậy thôi, nếu bây giờ người ta đo cái hành động trả thù của cô Tấm trong truyện cổ tích vốn đa tầng, đa nghĩa, bằng cái nhìn của tư duy và luật pháp hiện đại, sẽ không cảm nhận hết đó chính là thông điệp cao nhất của nhân gian trong xã hội tiểu nông.
Họ yếm thế, phẫn nộ nên gửi gắm vào cổ tích, mong muốn sự công bằng xã hội, theo triết lý nhân sinh phải rạch ròi, sòng phẳng "có ơn trả ơn, có oán trả oán". Và phải trả oán bằng sự trừng phạt cao nhất- làm mắm! Đó là sự giải tỏa cao nhất sự căm phẫn cái ác.
Cổ tích có thân phận của nó, có tưởng tượng, có hư cấu, nhưng luôn gắn với hoàn cảnh lịch sử khách quan. Trải qua bao biến thiến, đời này đời khác, Tấm Cám được bồi đắp, có nhiều dị bản, nhưng cái kết vẫn giống nhau- đó là sự trừng phạt cái ác một cách nghiêm khắc nhất.
Hành động của Tấm khi trả thù Cám, không còn là hành động của một cá nhân, một cô chị với một cô em. Nó là xử lý của luật pháp đương thời. Và dưới cái nhìn hiện đại ngày nay, nó có phần man rợ, mang tính lề thói, lệ làng. Khiến cho giữa thời hiện đại, con người ta vẫn không thôi tranh luận về quá khứ, về cổ tích. Nhưng mông muội và văn minh, là hai thước đo khác nhau của hai thời đại.
Đừng sợ con trẻ bị nhiễu loạn, không phân biệt nổi giá trị Thiện- Ác. Hãy sợ xã hội chúng ta đang bị nhiễu bởi những thang bậc giá trị trắng đen. Vì cổ tích chỉ là ký ức, là di sản phi vật thể, còn xã hội là hiện tại, và những cái xấu, cái ác- tiếc thay luôn là "di sản vật thể" nhãn tiền.
Cũng đừng sợ con trẻ không biết phản biện phải trái, đúng sai. Mà hãy sợ các em chỉ học và sống kiểu thụ động. Để khi lớn lên, trước bất công phi lý cũng chỉ biết hành xử như trong câu chuyện cổ tích hiện đại mới đây: Từ đó, đến người "hiền tài" cũng im lặng..... ("Ba câu chuyện hiền tài",Tuần Việt Nam, 13/11/2011).
Nếu cái kết cổ tích, về phương diện nào cũng gây tranh cãi, xin hãy coi như tài liệu tham khảo, đọc thêm, không phải SGK chính khóa. Sự thấu thị hay giải mã cổ tích Tấm- Cám chắc chắn không bao giờ có một cách hiểu duy nhất đúng. Vì thế khó có cái kết cuối cùng.
Còn nếu cứ sửa Tấm- Cám, với cái đầu của con người hiện đại và mang tính chủ quan, có  bao cổ tích sẽ phải sửa? Như Nàng Vọng phu sửa bằng cách ...nung vôi. Như cô Tấm, thay cho việc làm mắm em gái, lại lọc lừa, đẩy em gái xuống hố và đổ nước sôi? Hay sửa xong, mỗi truyện là một kết cục đầu Ngô, mình Sở?
Cái gì cổ tích hãy trả cho cổ tích. Cái gì là lịch sử khách quan, trả lại cho lịch sử khách quan. Đừng nâng cổ tích trầm trọng như chuyện lịch sử, phải "đánh giá lại", cũng đừng coi thường lịch sử, để viết lịch sử như ...cổ tích.
Nếu không, đến lượt hậu sinh, cũng sẽ "đánh giá lại" chính chúng ta.
Nguồn:

Xót đau cho nghị sĩ nước mình!


Hà Văn Thịnh

Đọc thông tin về đại biểu QH Hoàng Hữu Phước mà đau và chán đến tận cổ. Làm sao có thể có một nghị sĩ vừa kém cỏi về kiến thức lại vừa ngông nghênh khinh dân - thậm chí đã vi hiến khi ngang nhiên chống lại Hiến pháp?
Chẳng hiểu ông Nghị Phước học từ đâu mà nói rằng cuộc biểu tình đầu tiên của loài người là ở Ấn Độ, năm 1913? Nói như thế có nghĩa là ông chả biết cái quái gì về hai từ cách mạng. Mọi cuộc cách mạng trên thế giới đều bắt đầu từ bạo lực vũ trang hoặc biểu tình. Những cuộc biểu tình sớm nhất  đã xảy ra từ thời La Mã cổ đại khi những người bình dân (plebs) đấu tranh chống lại quý tộc, kết quả là giai cấp quý tộc phải nhượng bộ, chấp nhận cho bình dân có 5 đại biểu (trong tổng số 10) tham gia vào Hội đồng soạn thảo Bộ luật 12 bảng đồng suốt 2 năm và chính thức ban hành năm 449 B.C. Gần đây, nếu tìm dẫn chứng thì có vô số, chỉ xin dẫn ra một cuốn sách giáo khoa viết về biểu tình năm 1848. Sách giáo khoa Lịch sử thế giới cận đại, H. 1998, trang 133 viết: “Chính phủ (Pháp) ra lệnh cấm “bữa tiệc” của những người đòi cải cách tuyển cử định tổ chức vào ngày 22.2 (1848 - HVT). Quần chúng trả lời lệnh đó bằng thái độ kiên quyết đấu tranh, tiến hành một cuộc BIỂU TÌNH (chúng tôi nhấn mạnh - HVT) lớn tại Paris... Nhiều cuộc xung đột nổ ra giữa cảnh sát, binh lính với những người BIỂU TÌNH”.
Chuyện thứ hai chứng tỏ ông nghị Phước đã ngộ nhận về kiến thức sơ đẳng là ở chỗ ông cho rằng cuộc biểu tình đầu tiên ở Mỹ là những năm 60 của thế kỷ trước khi nhân dân Mỹ “chống lại chính phủ Kennedy đã đẩy mạnh cuộc chiến tranh Việt Nam, rồi phát triển mạnh mẽ thành các cuộc biểu tình chống Chính phủ Mỹ liên tục từ năm 1960 đến 1975”(sic - !) Đọc đến đây tôi buộc phải tự hỏi rằng phải chăng vì là “nghị” nên ông muốn nói gì cứ nói, kệ xác lũ dân đen? Nghị Phước quên mất cha ông ta dạy là biết thì thưa thốt không biết thì dựa cột? Xin thưa với ông nghị Phước: 1, TT J.F. Kennedy nhậm chức ngày 20.1.1961 - có nghĩa là nếu có biểu tình năm 1960 thì chẳng có liên quan gì đến J.F.K.; 2, chính J.F.K là người không muốn đẩy mạnh chiến tranh Việt Nam nên mới bị chết tức tưởi. Một trong những minh chứng rõ nhất SGK Lịch sử lớp 12 ghi rõ trước khi J.F.K chết, số lượng cố vấn Mỹ ở miền Nam chỉ có 1.100 nhưng sau khi ông ta chết (22.11.1963) con số đó đã tăng gấp 10 lần (!); 3, Nghị Phước đã xúc phạm toàn thể nhân dân Việt Nam bằng sự phỉ báng không thể tha thứ khi ông nói những lời xưng xưng vô bằng cứ rằng những người biểu tình chống lại đường lưỡi bò của Trung Quốc bị người dân kẹt xe nguyền rủa (?); rằng không cần biết đến Hiến pháp hay Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng chỉ đạo phải soạn Luật Biểu tình và, ông cũng đã phạm tội vu khống vì chẳng có cuộc biểu tình yêu nước nào gây kẹt xe, để đến nỗi bị người dân nguyền rủa cả !? Xin hỏi thẳng, ông “nhận hợp đồng” với ai mà nói vậy? Là đại biểu QH nếu còn có một phần nghìn liêm sỉ thì nên khai cho rõ ra thưa ông, bởi nói cho ngay, có kẹt chính là do lực lượng an ninh gây ra đó. Ông nên nhớ trong những ngày sôi bỏng ấy thử hỏi ai mà không theo dói hình ảnh những cuộc biểu tình. Người biểu tình đã diễu hành rất trật tự, có một cuộc biểu tình nào cản trở một đám cưới nào hay không?
Và, căn cứ vào đâu để nghị Phước khẳng định rằng “đa số công dân sẽ không ủng hộ Luật biểu tình vì bản chất dễ bị tổn thương và dễ bị lợi dụng gây ra biến loạn”. Nhà nước ta là của dân, vì dân sao lại sợ dân biểu tình yêu nước? Lạm dụng hay bị lợi dụng là chỉ có sai bét bè be, không phải nhà nước của dân mới sợ chứ đã là nhà nước của dân, do dân, vì dân thì làm sao phải sợ?
Một người không nắm được kiến thức cơ bản về chính trị thì không thể đủ tư cách để bàn về chuyện lớn nhất - quan trọngnhất là lập pháp. Thiết nghĩ rằng sau chuyện ông Nghị Hồng với Luật nhà văn “chẳng biết đưa ra để làm chi”; ông nghị Phước vi hiến ngang nhiên như thế, Quốc hội cần phải có chế tài nghiêm khắc với nghị sĩ nước ta kẻo đa số dân chúng bây giờ đều có tri thức hơn ông sẽ coi thường Quốc hội chúng ta, lại còn xấu mặt với thế giới. Hơn nữa, nếu cứ ưa chi nói nấy thì người dân bình thường ít hiểu biết ở vùng sâu vùng xa sẽ trở nên hoang mang và đau xót lắm. Càng đau đớn hơn khi chợt nhận ra rằng nếu nghị sĩ mà cứ như hai ông này thì dân tộc ta không lầm than, không tụt hậu mới thật là chuyện lạ!
Huế, 18.11.2011.
H.V.T.
Tác giả gửi trực tiếp cho BVN. HT biên tập.


Tổng số lượt xem trang

free counters