Đẩy ba nông dân chất phác vào tù

Thứ Ba, 14.9.2010

(LĐ) - Do không đất làm rẫy, 3 nông dân mù chữ ở tỉnh Bình Phước đã đánh liều vay nóng lãi cao, thuê một mảnh đất trên địa bàn tỉnh Đắc Nông để trồng mì mà không biết khoảnh đất mà kẻ ký giấy cho thuê là đất lâm nghiệp do Nhà nước quản lý.

Họ sắp phải đối mặt với mức án rất nặng nề trong bối cảnh người chồng bệnh tật, người vợ yếu đuối và sáu đứa trẻ nheo nhóc còn đối tượng chủ mưu lại vô can, đang nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật trái ngược hoàn toàn với sự thật mà phóng viên Lao Động đã cất công tìm hiểu trong những ngày gần đây. Kẻ chủ mưu hay sự máy móc của những người thực thi pháp luật đã đẩy 3 nông dân chất phác này đối mặt với án phạt nặng nề?

Bước đường cùng

Xuyên qua những vườn điều bạt ngàn, hun hút bên tỉnh lộ 750, tôi đi tìm nhà chị Đoàn Thị Duyên ở ấp Cây Da, xã Phú Văn, huyện Bù Gia Mập, Bình Phước. Một người đàn ông gầy đét, cao lêu nghêu, đen nhẻm, râu ria xồm xoàm đứng ở bậc cửa chào tôi khó nhọc. Đó là Nguyễn Xuân Sang - chồng của một bị can, cha ruột của một bị can, em rể của một bị can khác. Anh bị liệt nửa người từ năm 2001, sau một tai nạn lao động khi khai thác lồ ô cho Lâm trường Nghĩa Trung. Ngôi nhà nằm giữa rừng điều mênh mông như biển, nhưng cả gia đình 5 miệng ăn này chỉ có vỏn vẹn 3 sào, chăm bẵm lắm cũng chỉ kiếm được 5 - 6 triệu đồng mỗi năm. Cho nên hai mẹ con chị Đoàn Thị Duyên và Nguyễn Xuân Hải quanh năm phải bán sức lao động, làm thuê nuôi cả nhà.

Bên phải chị Duyên là đứa con lớn sắp cùng chị vào tù, bên trái là người chồng bị liệt nửa người suốt 9 năm qua do tai nạn lao động.

Trong ngôi nhà này còn có một gia đình khác gồm 6 thành viên của anh Đoàn Văn Đẹp - anh ruột chị Duyên. Vốn ở ấp Tân Hiệp, xã Tân Thành, huyện Bù Đốp, nhưng cũng vì không đất canh tác, lại ít người thuê mướn nên anh Đẹp đưa cả gia đình sang tá túc nhà em. Hai gia đình khốn khổ này có bảy đứa con thì năm đứa mù chữ, hai đứa còn ẵm ngửa trên tay mẹ, tương lai không chắc sẽ khá hơn.

Chỉ vài ngày nữa là anh Đoàn Văn Đẹp, chị Đoàn Thị Duyên và Nguyễn Xuân Hải sắp phải ra tòa nhận án tù. Mẹ con chị Duyên vẫn kiên trì đào bới, mót từng củ khoai mì còn sót lại trên rẫy của người khác. Giữa trưa nắng chang chang, chị đưa bàn tay dính đầy đất đỏ quệt nước mắt, làm bẩn cả gương mặt vốn đã quá hốc hác, tiều tụy: “Mấy ngày nữa là tôi với thằng Hải vô tù rồi, giờ phải tranh thủ kiếm ăn cho gia đình chứ chồng tôi nằm một chỗ không làm gì được, hai đứa nhỏ thì chưa biết kiếm ăn. Anh Đẹp cũng phải ở tù, còn một vợ với bốn con dại không biết ai lo, chính tôi đã hại cả gia đình anh ruột mình rồi”.

Tuy chưa ngồi tù, nhưng mẹ con chị Duyên cũng nếm đủ cay đắng, khi hơn 30 lần đi về trên đoạn đường 130 cây số theo yêu cầu của các cơ quan tố tụng ở Đắc Nông. Để có chi phí đi lại, chị đưa tôi xem giấy vay nợ 30 triệu đồng, lãi suất 9%/tháng. Còn tiền thuê đất và chi phí làm rẫy trước đó lại nằm trong một giấy vay mượn khác, 20 triệu đồng. Chỉ sau 8 tháng, số nợ đó đã tăng lên 86 triệu đồng trong khi căn nhà gỗ, mảnh đất vườn, sổ hộ khẩu đã cầm hết cho chủ nợ. Tôi vừa rùng mình nghĩ đến “cơn bão” cho vay “cắt cổ” nhằm tước đoạt đất đai đang rầm rộ ở nông thôn Bình Phước, chị Duyên cũng cho biết các chủ nợ của chị đã đánh tiếng đòi nhà. Sắp tới, hai gia đình này không còn chỗ dung thân.

Vào tù vì thuê đất trồng mì

Tai ương giáng xuống hai gia đình nghèo bắt đầu từ một ngày áp Tết Canh Dần, khi chị Duyên quyết tâm thoát nghèo bằng cách vay nóng lãi cao, đem tiền đến nhà một đối tượng tên Hoàng Phương ở thôn Đắc Liên, xã Đắc Nhau, huyện Bù Đăng thuê đất làm rẫy. Chị kể lại: “Hoàng Phương dẫn tôi lên xã Đắc Ngo, huyện Tuy Đức, tỉnh Đắc Nông rồi chỉ cho một đám rừng chồi tái sinh. Cháu Phương còn viết giấy, cam kết chịu trách nhiệm nếu xảy ra tranh chấp nên tôi hoàn toàn tin tưởng đây là đất hợp pháp của Phương. Ai ngờ nó đẩy tôi vào tù”.

Theo “giấy mướn đất trồng mì” do Hoàng Phương lập, chị Duyên phải trả 37 triệu đồng trong 2 năm trồng mì, nộp tiền thành 3 đợt. Sau khi đưa cho Phương 8 triệu đồng, chị bảo Nguyễn Văn Hải lên phát dọn đất trồng mì, kêu anh Đoàn Văn Đẹp làm phụ và trả công cho anh 80 nghìn đồng/ngày. Ngày 25.2.2010, hai cậu cháu đang phát rẫy thì bị cán bộ Hạt Kiểm lâm Tuy Đức bắt giữ. Theo kết quả giám định của kiểm lâm, hai cậu cháu anh Đẹp đã chặt phá 2,3ha rừng sản xuất, trạng thái rừng lồ ô xen gỗ, tổng giá trị thiệt hại 6.176.500 đồng. Trên cơ sở đó, Cơ quan CSĐT Công an huyện Tuy Đức đã khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can đối với Đoàn Văn Đẹp, Đoàn Thị Duyên, Nguyễn Xuân Hải về tội hủy hoại rừng. Riêng anh Đoàn Văn Đẹp bị bắt tạm giam từ 25.2 đến ngày 26.5.2010 mới được bão lãnh.

Cơ quan điều tra lập luận rằng, các bị cáo này “mặc dù biết vi phạm pháp luật nhưng vì muốn có đất rẫy nên đã chặt phá rừng trái phép”. Thật ra không phải vậy, vì nếu muốn chặt phá rừng trái phép thì những người này cứ vào rừng mà chặt, chẳng dại gì phải trả tiền thuê đất cho Hoàng Phương. Khi phân trần điều này với tôi, anh Đẹp cũng bật khóc: “Chúng tôi sinh ra trong những gia đình nghèo, không biết chữ, chỉ biết đổ sức lao động ra đổi lấy miếng ăn. Vận may đã không đến với chúng tôi, sao người ta còn bắt chúng tôi ở tù, tôi rất sợ ở tù!”.

Đăng ký kết hôn của Hoàng Phương lập ngày 18.8.2010 tại xã Đắc Nhau, bằng chứng của việc Phương không bỏ trốn. Ảnh: Đ.T.K

Công bằng dành cho ai?

Điều đáng nói là khi vụ án sắp được xét xử thì Hoàng Phương, đối tượng chủ mưu của vụ phá rừng, đẩy 3 nông dân chất phác vào tù vẫn... vô can. Tại bản kết luận điều tra số 19/KLĐT ngày 1.7.2010, Cơ quan CSĐT Công an huyện Tuy Đức xác định: “Đối tượng Hoàng Phương là người cho bà Duyên thuê khu rừng để chặt phá trái phép, nhưng do đối tượng Hoàng Phương bỏ trốn khỏi địa phương, chưa đấu tranh làm rõ được nên cơ quan điều tra chưa đủ căn cứ để xử lý”.

Sự thật có phải Hoàng Phương bỏ trốn? Trong buổi làm việc với chúng tôi ngày 10.9, ông Nguyễn Đình Khuých - Trưởng Công an xã Đắc Nhau, huyện Bù Đăng, Bình Phước - cho biết: “Đối tượng Hoàng Phương, tên thường gọi là Cu Hai, con ông Hoàng Văn Ánh và bà Lê Thị Bảy, thường trú tại thôn Đắc Liên. Trước đây Phương ở chung với bố mẹ, sau khi cưới vợ có chuyển đến sinh sống tại thôn 4, xã Đường 10 vốn là một thôn cũ của Đắc Nhau chứ đâu có xa xôi gì. Gần đây, đối tượng này đưa vợ lên khu vực Ngã ba Đông Dương thuộc địa bàn xã Đắc Ngo, huyện Tuy Đức, tỉnh Đắc Nông nhưng hàng tuần vẫn đi về xã Đắc Nhau.

Mới ngày 6.8 vừa rồi, chính tôi còn ra quyết định xử phạt Hoàng Phương 350.000 đồng về hành vi đánh người gây thương tích. Như vậy, đối tượng Hoàng Phương không có chỗ ở cố định, chứ nói bỏ trốn thì tôi nghĩ không đúng”. Ông Khuých cho biết thêm, Công an huyện Tuy Đức có về xác minh trường hợp này một lần, nhưng sau đó không thấy thông báo gì với Công an địa phương nữa. Một nhân chứng khác là chị Đỗ Thị Thắm - cán bộ tư pháp xã Đắc Nhau - cũng xác nhận với phóng viên Lao Động: “Hoàng Phương có đăng ký kết hôn tại xã vào ngày 18.8, sau đó còn đến lấy giấy đăng ký kết hôn đàng hoàng”.

Như vậy, có thể khẳng định hiện nay đối tượng Hoàng Phương không bỏ trốn. Cần lưu ý rằng, khác với Đoàn Văn Đẹp và Nguyễn Xuân Hải, chị Đoàn Thị Duyên không trực tiếp phát rẫy mà vẫn bị khởi tố do hành vi thuê đất của Hoàng Phương. Vậy lẽ nào đã khởi tố người thuê đất, Công an huyện Tuy Đức vẫn chưa rõ vai trò của người đứng ra cho thuê đất? Và giả sử Hoàng Phương bỏ trốn thật, Cơ quan CSĐT Công an huyện Tuy Đức chịu bó tay, chờ anh ta về mới quyết định khởi tố hay sao?

Câu hỏi còn lại là vì sao các cơ quan thực thi pháp luật ở huyện Tuy Đức lại để cho kẻ chủ mưu nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật, còn những nông dân thật thà, vốn là nạn nhân của vụ lừa đảo lại không được bảo vệ, hay ít ra là được đối xử công bằng? Tại cáo trạng ngày 21.8, cả ba người đều bị VKSND huyện Tuy Đức truy tố theo điểm a, khoản 3, Điều 189 BLHS với khung hình phạt cao ngất - từ 7 đến 15 năm tù giam. Phía sau họ còn có một người chồng bệnh tật không tiền chạy chữa, một người vợ yếu đuối không kế mưu sinh và đàn con nheo nhóc. Đưa ba nông dân nghèo đi giam giữ, cải tạo để được gì?

Đặng Trung Kiên

theo laodong.com