Cập nhật lúc 12:55, Thứ bảy, 18/09/2010 (GMT+7)
NDĐT- Giữa trung tâm huyện Mường Tè (Lai Châu) tôi nghe câu chuyện tưởng như chỉ có trong cổ tích về một cô giáo nghèo (rất nghèo) nhưng vẫn thường xuyên nhường cơm, xẻ áo cho các em học sinh. Đó là chuyện về cô giáo Hoàng Thị Giữa – giáo viên trường tiểu học Bum Tở (xã Bum Tở – Mường Tè).
Dân bản kể: Đã lâu lắm rồi, từ ngày vừa lên đất Bum Tở, cô giáo Giữa dù đang rất khó khăn nhưng vẫn cố “thắt lưng buộc bụng” để nhận nuôi một em học sinh và còn thường xuyên chăm sóc cho rất nhiều em. Cô không đặt tên cho nghĩa cử của mình, nhưng đồng bào thì có. Họ gọi cô theo tiếng đồng bào: “Giữa “na”, tức “Giữa tốt”, với những câu chuyện nghe như… giai thoại.
Đi hết con dốc này…
Vậy nhưng, những hình dung chợt tan biến khi tôi đối diện với cô khi đứng giữa đỉnh cao biên cương rét buốt. “Cô tiên”, “cô Tấm” xinh đẹp của tôi qua lời kể của dân bản, giờ là một cô giáo người trần mắt thịt với dáng người gầy gò, làn da sạm nắng, giọng nói pha chút thổ âm người La Hủ. Và nếu không có bản sơ yếu lí lịch cán bộ cầm trên tay, có lẽ không bao giờ tôi tin rằng cô giáo Hoàng Thị Giữa, sinh năm 1967 đứng trước mặt được sinh ra và lớn lên ở “quê lúa” Thái Bình.
Học xong trường Trung học Sư phạm Điện Biên (nay là trường Cao đẳng Sư phạm Điện Biên) người thân của Giữa cứ ngỡ chị sẽ về “gõ đầu trẻ” ở quê nhà nhưng không ngờ, chị lại xin lên huyện Mường Tè dạy học, lên cái nơi mà mới chỉ nghe tên đã thấy… hun hút: Bản Phìn Khò – Bum Tở – Mường Tè.
Chị nhớ lại: “Lần đầu tiên, tôi biết thế nào là trèo đèo vượt suối. Từ trung tâm huyện lên đến xã chỉ có hơn chục kilômét đường chim bay mà chúng tôi phải cơm nắm, muối rang đi từ sáng sớm. Người dẫn đường (cán bộ Phòng Giáo dục huyện) bảo: “Đi sớm để còn về”. Đi đến gần giữa trưa mà vẫn chưa tới nơi, mệt lắm nhưng người dẫn đường luôn miệng “Đi hết con dốc này là đến”,… “Hết con dốc này là đến”.
Đi mãi, vậy nhưng từ sáng đến chiều mà vẫn chưa “hết con dốc này”. Cơm nắm thì có nhưng chỉ dám ăn một nửa. Ruồi vàng thi ít nhưng vắt thì như trấu, lúc đầu còn dừng lại, cúi xuống bắt, sau tiện thì bắt không thì thôi, con nào ăn no tự rơi”. Cái ngày ấy dù đã cách đây cả chục năm mà trong chị vẫn như mới ngày hôm qua, đó là chuyến đi định mệnh, gắn chặt số phận của chị.
Cô Giữa không chết đâu
Cô khóc thương trò nghèo. Thấu hiểu hoàn cảnh các em, cô Giữa thường chia sẻ những gì mình có để giảm bớt những khó khăn cho các em học sinh. Lên đây tôi được nghe nhiều về chuyện cô Giữa mỗi bữa chỉ ăn một bát cơm, để dành một bát cho học sinh nghèo. Chưa hết, mọi người còn kể cô Giữa còn nuôi cả một cậu học trò từ khi mới vào lớp một tới hết lớp năm.
Đó là em Lỳ Ky Xa (dân tộc La Hủ). Gia đình em Xa rất nghèo, bố mất sớm, mẹ em không thoát khỏi được “làn khói nâu” của thuốc phiện, nghiện nặng. “Con không cha như nhà không nóc” cha thì mất từ khi em còn ẵm ngửa, mẹ lại nghiện thuốc phiện thế nên cơm ăn độn ngô, độn sắn hàng ngày của em còn chưa đủ nói gì đến ước mơ nghiên bút.
“Khát chữ”, Xa theo bạn bè đi học nhưng hôm được hôm chăng, chị Giữa hỏi dò học sinh, hỏi thăm trưởng bản và rơi lệ khi đứng trước ngôi nhà bốn mặt gió lùa mà em Xa đang ở. Thương quá, cầm lòng không đặng, chị nhận em về ở với mình, cuối tuần cho về thăm và giúp mẹ. Chị cho em học hành tử tế, coi như con ruột dù kinh tế của cô giáo “đồng rừng” chẳng khấm khá gì. Suốt năm năm cô nuôi trò, chị không có lấy một lời nói nặng, chị nhẹ nhàng uốn nắn từ cách cầm đũa, cách và miếng cơm đến lời ăn tiếng nói, rồi kèm cặp học hành nên Xa rất tiến bộ và liên tục được nhà trường khen…
Đến năm Xa học hết bậc Tiểu học, cuộc sống quá thiếu thốn, hơn nữa Xa cũng đã lớn, có thể đỡ đần cho mẹ được nhiều việc nên chị cho em về ở với mẹ. Trước khi về chị chỉ dặn em Xa một câu: “Chịu khó đi học em nhé! Học mới thành người được”. Nói thế, rồi cô, trò chẳng ai dám nhìn thẳng vào mắt ai, núi rừng mờ nhòe trong nước mắt!
Năm 2004, tai họa ấp xuống ngôi nhà nhỏ của chị Giữa khi chị biết mình bị bệnh hẹp van tim, nguy cơ tử vong cao. Lương giáo viên ba cọc ba đồng, tiền lương công nhân cầu đường của chồng chị góp lại cũng chỉ đủ cho hai vợ chồng chi tiêu tằn tiện nên việc phẫu thuật cho chị là không thể. Những tưởng ở cái hõm núi này, chị sẽ phải chấp nhận phó mặc sinh mệnh mình cho số phận nhưng chắc trời thương những người ăn ở có nhân, có nghĩa. Một lần có nhà báo từ Trung ương lên thăm trường được bà hiệu trưởng lúc đó là Đinh Thị Tỉnh giới thiệu về hoàn cảnh của chị và thế là một bài báo đầy cảm xúc, lay động lòng người đã đến với công chúng và nó đã thay đổi số phận của chị khi bài viết đó đến tay cố Giáo sư, Bác sỹ Tôn Thất Bách.
Trong lá thư viết gửi chị, Bác sỹ Tôn Thất Bách đã hứa sẽ mổ tim miễn phí cho chị khi chị về Hà Nội. Nhưng không may, ông đã đột ngột qua đời khi chưa kịp giúp chị. Một người thân của Bác sỹ Tôn Thất Bách đã thực hiện một phần lời hứa đó nhưng về khoản viện phí đến cả trăm triệu thì ông không thể làm được, thế là vợ chồng chị phải chạy vạy, vay mượn khắp nơi thậm chí là vay nặng lãi để chạy chữa.
Ngày chị về Hà Nội mổ tim, dân bản đồn với nhau: “Cô Giữa mổ bụng bị chết rồi !”. Cả bản ai cũng tiếc, thương cô giáo hiền, yêu thương học sinh và điều thật đặc biệt vì quá yêu quý cô, thương cô, họ không cho con mình tiếp tục đi học nữa “vì cô Giữa chết rồi, chỉ học cô Giữa thôi!” Còn riêng Xa, người học trò cũ thì cứ nước mắt ngắn nước mắt dài mà quả quyết: “Cô Giữa không chết đâu”!
Và cô không chết thật. Cô từ đâu hiện về như bà tiên trong mơ. Khi cô ra viện, trở về, cái gian phòng nhỏ của cô giáo chật cứng người đến thăm. Xa đang đi làm ở đâu vội chạy bổ về, nhìn thấy cô, nó vừa cười vừa khóc: “Đấy, cô Giữa có bị chết đâu…” – “Không, cô Giữa không chết đâu. Bà con cứ yên tâm tiếp tục cho con đến trường nhé!”
Ước mơ cho… người khác
Bây giờ thì chị không thể nhận nuôi các em học sinh được nữa bởi khoản tiền nợ do chữa bệnh quá lớn. Đã được năm năm kể từ ngày chị Giữa mổ tim, theo khuyến cáo của bác sỹ, 10 năm sau khi mổ phải phẫu thuật lại, lần này không biết có vị Mạnh thường quân nào đứng ra giúp chị không, bởi chị chưa hết mừng vì bệnh tật vừa được đẩy lui thì chồng chị mắc bệnh ung thư, qua đời để lại cho chị một gian nhà trống và một món nợ mà chắc phải… 20 năm lương giáo viên của chị mới đủ trả hết!
Nghèo là thế, khổ đến vậy nhưng chị vẫn có một ước mơ cháy bỏng là con em đồng bào La Hủ ở đất này ai cũng biết chữ. Nhiều năm liền, chị được nhà trường tin tưởng giao nhiệm vụ dạy các em học sinh từ lớp một đến lớp ba. Đây là công việc rất vất vả vì ở đây các lớp học mầm non rất ít nên phải dạy học sinh các con chữ từ đầu. Có người bảo chị hiền quá nên bị… bắt nạt, có người lại cho là chị dốt nên mới nhận lời, nhiều người lại bảo hay là nó kém quá không dạy được các lớp lớn hơn… Chị không phản đối, không thanh minh chỉ cần mẫn dạy đám học trò, cứ dạy đuổi đến hết lớp ba lại giao cho người khác.
Chị bảo: “Mình làm được thì người ta mới giao chứ ai giao việc cho người không làm được. Với lại mình cứ làm hết mình cho bà con dân bản bớt khổ, chứ họ khổ qúa!”
Khi tôi viết bài này, nghe đâu anh em họ hàng trong gia đình chị đang định xin cho chị chuyển về quê dạy học để tiện chữa bệnh. Chị chưa quyết định nhưng tin này vẫn làm tôi vừa mừng, vừa tiêng tiếc... Lòng nửa muốn chị đỡ vất vả hơn, không thì chẳng lẽ người tốt cứ gian nan, lận đận vất vả mãi thế, nửa lại muốn chị đừng đi vì lũ trẻ nơi này, vì cuộc sống nơi này đang cần chị.
Nhưng cũng còn những người tốt nữa chứ, chị nhỉ, sẽ noi gương chị mà tiếp tục đứng mũi chịu sào ở nơi gian khó này. Và dù thế nào thì đất và người Phìn Khò- Bum Tở vẫn nhớ dáng hình gầy gò và tấm lòng của chị, cô giáo miền xuôi từng sống và hết lòng với vùng cao như chị từng có lần thổ lộ: “Số tôi gắn với đất này rồi”.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét