Bổ nhiệm giáo sư để phù hợp Thông lệ quốc tế hay để làm gì?

Từ Thanh Quang

Thông lệ quốc tế!

Trước ý kiến của một số độc giả gửi thư phản ánh qua Cổng TTĐT Chính phủ về những vấn đề liên quan đến việc xét công nhận đạt tiêu chuẩn chức danh Giáo sư(GS), ngày 21/7/2011, Hội đồng chức danh GS Nhà nước đã có công văn số  89/CV-HĐCDGSNN trả lời, trong đó nhấn mạnh : ” Việc phân cấp để các cơ sở giáo dục đại học xem xét, đề nghị bổ nhiệm GS, PGS cũng để hội nhập dần dần với thông lệ quốc tế.”

Tại cuộc họp HDCDGSNN lần thứ VI ngày 23/8, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đề nghị các thành viên hội đồng khẩn trương nghiên cứu sửa đổi Quy chế 174 hiện hành, sao cho việc xét công nhận chức danh đảm bảo chất lượng cao nhất, phù hợp với thông lệ quốc tế…

Có vẻ cụm từ “phù hợp thông lệ quốc tế” được dùng với tần xuất hơi nhiều để thuyết phục dư luận, biến cái vô lý thành cái có lý ?.  Mỗi khi lúng túng, không tự tin giải quyết sự việc lớn, người ta hay đưa ra cụm từ này, vì nghĩ rằng không ai có tiền ra nước ngoài kiểm chứng “thông lệ quốc tế”? .  Nhưng họ đã nhầm, trong thời đại toàn cầu hóa, thông tin gần như tức thời.  

GS  Nguyễn Văn Tuấn hiện đang là Giáo sư đại học của Úc,  trong bài “đề nghị cải cách chức danh giáo sư”  đã đưa ra ý kiến phản bác : :”Cách làm (cách bổ nhiệm giáo sư) này là một cách xem thường chức danh giáo sư như là một … bằng tốt nghiệp. Qui trình này rất lạ lùng. Tôi không thấy nơi nào trên thế giới làm như thế. Giáo sư là phải gắn liền với một đại học. Trước khi đệ đơn xin phong giáo sư, ứng viên phải là giảng viên của một đại học. . . .  Cũng cần nói thêm rằng ở ngoài ngoài không có chuyện tiến phong chức danh giáo sư theo nhu cầu. .. …. . Do đó, để phù hợp với qui chuẩn quốc tế, nên bỏ khái niệm phong chức danh giáo sư theo nhu cầu “.

Nhà văn Nguyễn Quang Lập trong bài “khổ thân giáo sư” có đoạn viết :”Chả hiểu nhu cầu giáo sư là thế nào, thế nào mới gọi là có nhu cầu? Rất tù mù. Chỉ biết sau khi “ cơ sở” có nhu cầu rồi thì bước thứ hai bi hài là những ai muốn có cái danh GS, PGS phải “xin” được bổ nhiệm, và cơ sở có nhu cầu tuyển GS, PGS “cho” thì mới được danh hiệu cao quí ấy, công văn 89 nói vòng vèo nhưng tóm lại là như thế. Có lẽ dưới gầm trời này chỉ có nước Nam ta mới có chuyện “xin cho” danh hiệu cao quí và danh hiệu cao quí được bổ nhiệm chứ không phải tưởng thưởng hay tấn phong.”

Thực chất bổ nhiệm giáo sư là gì?

Nhà báo Hồ Bất Khuất  trong bài “Chức danh khoa học: Thêm rắm rối để kiếm chác?!” đã viết “Đây là cách làm không giống ai, rất pha tạp, rắm rối và lại tạo điều kiện cho tiêu cực. Nếu những ai phải chạyđể được công nhận GS, PGS thì phải chạy cả hai cửa, công nhận và bổ nhiệm. Mà chạy chọt bây giờ tốn kém lắm. Một số bạn bè của tôi đủ tiêu chuẩn để là GS, PGS nhưng không đủ tiền để “đi chợ” nên “nghỉ cho khoẻ”.

Trong bài : Chuyện phong học hàm: “Nhục lắm, em ạ!”,  tác giả Nhật Nguyệt cho biết “Có một chuyện mà ai cũng biết nhưng khi nói ra trên mặt báo, nhiều người lại nhăn mặt tỏ ra khó chịu. Số là, tôi có người thân trong đoàn giảng viên một tỉnh phía Bắc kéo về Hà Nội hồi đầu năm, để thi nâng ngạch giảng viên chính. Trong tin tức hàng ngày tôi được cập nhật, không khi nào không có chuyện đoàn đã “đi” những cửa nào, tốn bao nhiêu tiền. Đó là chuyện chua chát hệt như nỗi đau khổ của những người muốn được phong GS, PGS. Thử hỏi nếu những người thầy khốn khổ theo một nghĩa nào đó, không phải là giảng viên chính thì ai mới là giảng viên chính? Tại sao họ lại phải đi “xin” được công nhận- một điều hiển nhiên- từ những người “leng keng” những học hàm học vị nhưng có khi cả đời chưa từng biết rát cổ vì giảng bài 12 tiết một ngày?”

Trong bài “Tương lai buồn cho cải cách giáo dục Việt Nam”, một độc giả đã thốt lên rằng :” Việc duy trì những thủ tục hành chính, không có một nguyên nhân sâu xa nào khác ngoài nguyên nhân để cho những người / nhóm người ra quyết định được nhận bổng lộc - đó là một loại tiền hối lộ, và tiền bẩn. Việc chạy chọt và nịnh nọt cho các chức vụ, hay chức danh GS/PGS  là có thật. Ở nước ta, điều lạ kỳ là mọi người đều biết sự thật nhưng chẳng ai dám/muốn nhìn thẳng vào sự thật”

Kết luận

Những nhà soạn thảo quy trình tấn phong GS/PGS cho rằng :”quyết định 174 là theo “thông lệ quốc tế”, nhưng qua 3 năm thực hiện, mới phát hiện ra :Không có nước nào trên thế giới có cách tấn phong GS/PGS như quyết định 174 của Việt Nam .

Mà giả sử như có  một nước xa xôi  nào đó áp dụng cách làm này, thì cũng nên cho là chuyện bình thường, không nên vì thế mà  hệ thống hóa thành “thông lệ quốc tế”  để “hù dọa” người trong nước?

GS/PGS là chức danh khoa học cao nhất của nhà giáo, do đó việc xét phong tặng chức danh này cần phải bảo đảm tính chính xác, khách quan, khoa học nhất,  nhưng không nên lợi dụng yêu cầu này để tạo ra những thủ tục hành chính rườm rà làm nản lòng các nhà giáo, các nhà khoa học. Hãy để họ có thời gian chuyên tâm vào giảng dạy thay vì phải  sa đà mất thời gian công sức vào các thủ tục phiền hà bấy lâu nay.

Nguồn: Văn hóa Nghệ An