Đoàn Quốc
Báo Thanh Niên đăng vào ngày 13
tháng 05 bài phỏng vấn với ông Ayumi Konishi hiện là giám đốc tại
Việt Nam của Ngân Hàng Phát Triển Á Châu (Asian Development Bank hay gọi tắt là
ADB)[1]. Theo ông này
thì lợi tức đầu người tại Việt Nam hiện ở mức 1200 USD, có triển vọng tăng lên
2000 USD năm 2015 và 4000 USD năm 2020.
Đây là hai bước ngoặc vô cùng quan
trọng cho mọi quốc gia đang mở mang. Thứ nhất, vượt qua ngưỡng 2000 USD là
thoát khỏi cái bẩy của mức thu nhập trung bình (middle income trap)[2] vốn chận
đứng nhiều nền kinh tế không tăng trưởng thêm được nửa. Thứ nhì, đạt đến 4000
USD đầu người là bắt đầu hội nhập toàn diện vào khối các quốc gia phát triển.
Người viết xin phân tích trước về
điểm hai rồi sau đó trở lại điểm một. Dựa trên quá trình phát triển của nhiều
nền kinh tế trong đó có cả Nhật Bản, Nam Hàn, Đài Loan, Hồng Kông và Singapore
một nước khi đạt đến lợi tức bình quân 4000 USD thường chuyển đổi sang một nền
dân chủ pháp trị vững vàng vào cùng mốc thời gian này. Có nhiều lý do được giải
thích như sau:
· Dưới
mức thu nhập nói trên giới trung lưu còn đang ở giai đoạn thành hình nên chưa
đủ sức giữ vai trò chủ chốt trong nước. Từ 4000 USD trở đi tầng lớp chuyên viên
học vấn cao đủ đông và trưởng thành để trở thành khối năng lực chính trong xã
hội.
· Mức
lợi tức này chỉ có thể đat đến khi mậu dịch với nước ngoài phát triễn cao độ,
từ đó nhà nước và doanh nghiệp phải tôn trọng tác quyền cùng các luật lệ về hợp
đồng, minh bạch trong chi thu và tổ chức quản trị khoa học.
· Tiến
trình nói trên ảnh hưởng lên lề lối sinh hoạt và ý thức của toàn xã hội. Xã hội
dân sự thành hình qua các hội đoàn thương mại và tư nhân. Công dân đòi hỏi
quyền sở hữu và đất đai được bảo đảm; giáo dục được nâng cấp; vệ sinh môi
trường được tôn trọng; và quyền được chọn lựa đại diện nhằm bảo vệ các quyền
lợi chính đáng của mình.
(Người viết xin lưu ý rằng đây là
khoa học xã hội nên không thể có những quy luật chính xác như khoa học tự nhiên
– nói một cách khác không có một con số nhất định 4000 USD khi vừa đạt đến thì
mọi chuyện đều thay đổi! Cộng thêm đà lạm phát nên con số này có thể tăng lên
6000-7000 USD. Ngoài ra còn có những ngoại lệ như Ấn Độ vốn là nước dân chủ
đông dân nhất thế giới nhưng lợi tức bình quân hiện chỉ khoảng 1300 USD.
Nhưng dù nhiều sai lệch các điểm nói
trên vẫn đáng để lưu ý vì chúng vẽ ra một hướng phát triển hợp lý và khoa học,
dựa trên bài học của các nước kể trong cả vùng Đông Á)
Trở lại điểm một ở phần trên đã có
nhiều nước bắt đầu phát triển ngoạn mục nhưng rồi dừng lại không vượt qua được
ngưỡng cửa thu nhập trung bình khoảng từ 2000-3000 USD. Lý do cho những bước
tiến nhanh lúc ban đầu nhờ vào dân số trẻ, lương bổng thấp và tài nguyên dồi
dào nên thu hút đầu tư nước ngoài. Nhưng từ đó họ không xây được nền tảng chính
trị và luật pháp vững mạnh nên hệ thống nhà nước và lề lối sinh hoạt trong xã
hội trở thành sức cản ngăn chặn các mục tiêu tăng trưởng kế tiếp.
Điều đáng nói là trong cả hai
trường hợp có vượt qua được cái bẩy lợi tức bình quân hay không ảnh hưởng đến
đa số quần chúng nhiều hơn là vào tầng lớp đặc quyền. Mức thu nhập của giới đặc
quyền lúc nào cũng tăng, chỉ khác nơi các thành quả phát triển được chia đều
cho mọi người hay tập trung vào một thiểu số như thường được đo lường bằng hệ
số GINI[3]. Vì quyền lợi
của nhóm đặc quyền không hẳn song hành với nguyện vọng của dân chúng nên các
cải cách xã hội cũng không tất yếu đến từ thượng từng.
Như vậy lời nhận xét của viên Giám
Đốc ADB tại Việt Nam rất đúng: tiềm năng đất nước còn nhiều nhưng tuỳ thuộc vào
dân chúng và nhà nước Viêt Nam có thực hiện cải tổ thì mới phát triển lâu dài
và thịnh vượng đồng đều cho mọi người.
[1] Vietnam to
‘grow up’ by 2020 - Báo Thanh Niên 13/05/2011
[2] ADB warns Asian
countries of middle income trap – Xinhua news 04/05/2011
[3]Gini coefficient –
Wikipedia
Nguồn: http://vanhoanghean.com.vn
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét