Cơ sở lí thuyết triết học Marx – Lenin của nguyên lí chính trị là biểu hiện tập trung của kinh tế

Sinh viên : Hồ Xuân Kiên.

Giảng viên: TS. Lưu Minh Văn.

Đề Bài:

Cơ sở lí thuyết triết học Marx – Lenin của nguyên lí chính trị là biểu hiện tập trung của kinh tế.

Hà Nội, T4 – 2010.

Mối quan hệ giữa kinh tế với chính trị là mối quan hệ cơ bản nhất, quyết định nhất đối với sự vận động và phát triển của mọi xã hội. Do vậy chỉ cần mắc sai lầm trong việc giải quyết mối lien hệ này sẽ dẫn đén phá vỡ cả một chế độ chính trị. Vì vậy cần phải có một cách nhìn đúng đắn về mối quan hệ này, bởi giải quyết tốt mối liên hệ này có tính chất bắt buộc đối với hệ thống chính trị nhằm phát triển kinh tế - xã hội, chế độ chính trị được ổn địn, giữ vững, địa vị và lợi ích của người lãnh đạo mới được đảm bảo.

Chủ nghĩa Marx – Lenin đã làm sang tỏ được bản chất của mối quan hệ giữa kinh tế và chính trị. Bắt đầu là C.Marx và Engels đã đặt nền móng cho việc giải quyết mối quan hệ này, và Lenin đã tiếp thu và phát triển luận của Marx và Engels, vận dụng nó vào thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước Nga Xô – viết. Lenin đã giải quyết bản chất mối quan hệ này bằng hai luận điểm cơ bản: chính trị là biểu hiện tập trung của kinh tế và chính trị không thể không chiếm vị trí hàng đầu so với kinh tế.

Đầu tiên chúng ta cần tìm hiểu khái niệm về chính trị và kinh tế, để làm rõ cơ sở lí‎ thuyết triết học Marx – Lenin của luận điểm đầu tiên của Lenin về mối quan hệ giữa kinh tế và chính trị.

Chính trị là mối quan hệ giữa các giai cấp, dân tộc, nhà nước, quốc gia để giành, giữ và thực thi quyền lực nhà nước. Còn kinh tế, theo quan điểm của chủ nghĩa Marx – Lenin, "kinh tế là toàn bộ phương thúc sản xuất và trao đổi của một chế độ xã hội, là nguồn gốc của mọi biên đổi xã hội và đảo lộn chính trị".( Tập bài giảng Chính trị học, Khoa chính trị học, phân viện Hà Nội, H.2004, tr 164). Theo đó ta thấy, kinh tế quyết định sự vận động của chính trị; chính trị tác động mạnh mẽ, chi phối mức độ và xu thế vận động của kinh tế.

Luận điểm trên xuất phát từ cơ sở thực tiễn phát triển của loài người. Ở đó chỉ rõ chính trị có nguồn gốc từ kinh tế. Như chúng ta đã biết, chính trị bắt đầu hình thành khi có sự ra đời của giai cấp, nhà nước. Chính trị xuất hiện do sự đụng độ của các giai cấp về lợi ích kinh tế. Mà khởi nguồn từ ham muốn chiếm hữu sản phẩm dư thừa của thị tộc làm của riêng, rồi đến sự tư hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, và đương nhiên kẻ có tư liệu sản xuất trong tay đã bắt những người không có tư liệu sản xuất phải lao động cho nó. Từ đó tạo ra các cuộc đấu tranh của các giai cấp đối kháng, trước hết là do lợi ích kinh tế. Để bảo vệ lợi ích của mình, giai cấp nắm tư liệu sản xuất đã tổ chức ra một bộ máy bạo lực nhằm tổ chức lại xã hội và bảo vệ cho những lợi ích của họ - lợi ích kinh tế. Do vậy, chính trị có nguồn gốc từ kinh tế.

Mọi hoạt động xã hội sẽ không thể có nếu như không có sự tồn tại của con người – chủ thể của xã hội. Và để tồn tại, con người phải có thức ăn, đồ mặc, nhà ở,…, nói chung là nhu cầu vật chất cần thiết, muốn thế con người phải liên tục sản xuất và không ngừng tái sản xuất với quy mô ngày càng lớn. Bởi vậy, quá trình sản xuất vật chất là hoạt động cơ bản nhất của loài người. Quá trình sản xuất vật chất ấy chính là những hoạt động kinh tế, trong đó, con người chính phụ thế giới tự nhiên bằng sự thể hiện của trình độ của lực lượng sản xuất. Trong bất kỳ một chế độ xa hội nào đều có những quan hệ kinh tế nhất định tương ứng với một trình độ nhất định của lực lượng sản xuất. Do vậy, Lenin từng khẳng định rằng: "chính trị là sự biểu hiện tập trung của kinh tế", "chính trị là kinh tế cô đọng lại", "pháp quyền không bao giời có thể cao hơn chế độ kinh tế". (theo Tập bài giảng chính trị học, Nxb CTQG,H 2007, tr 350).

Tuy nhiên, giữa chính trị và kinh tế có mối quan hệ biện chứng tác động lẫn nhau. "kinh tế là nguồn gốc của chính trị, còn chính trị là nối dài của kinh tế"(PGS. Bùi Thanh Quất, Chính trị và quản lí xã hội). Khi một giai cấp giành được quyền tổ chức xã hội vì những lợi ích kinh tế để tạo ra một xã hội thì lúc này chính trị sẽ quay lại bảo vệ những lợi ích mà trước đó nó giành được, duy trì quan hệ kinh tế đã sản sinh ra nó.

Theo chủ nghĩa Marx – Lenin sự biểu hiện tập trung của kinh tế còn có nghĩa là trong khi phản ánh khuynh hướng chủ đạo của kinh tế, chính trị cũng tập trung ‎y' chí, sức lực, hành động của toàn toàn giai cấp và của toàn cộng đồng dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng để hiện thực hóa cái khuynh hướng chủ đạo đó, nhằm là cho chế độ kinh tế chủ đạo giữ vững được vị trí thống trị hay vươn lên địa vị thống trị. Nhưng để chính trị thực sự là biểu hiện tập trung của kinh tế, cần có một tri thức khoa học về thực trạng kinh tế, những quy luạt khách quan. Và nó cũng đòi hỏi chủ thể chính trị ở tầm vĩ mô phải biết lựa chọn hình thức hoạt động tối ưu của các quy luật kinh tế. Tức là những người lãnh đạo, đứng đầu hệ thống chính trị của một nước phải có tầm nhìn vĩ mô, phải nhận thức đúng về thực trạng thực tiễn của nên kinh tế của nước mình, để từ đó đưa ra những chính sách phù hợp cho nền kinh tế, qua đó giữ vững vị thế lãnh đạo của họ. Đồng thời, chủ thể chính trị cũng cần phải có được cái khả năng hìn thành được một hệ thống trị thức khoa học và công nghệ chính trị thích hợp để giác ngộ quần chúng nhân dân hành động phù hợp với các quy luật kinh tế. Nói một cách đơn giản là phải làm sao cho dân hiểu, dân tin, dân biết, dân làm theo.

Trong thực tiễn, bất cứ sự thay đổi căn bản và đáng kể nào của kinh tế cũng được bắt đầu bởi những quyết định trị. Chính sách kinh tế mới của Lenin (NEP) là một ví dụ. Nó đã cứu thoát nước Nga ra khỏi khủng hoảng kinh tế trầm trọng. Có vậy, kinh tế mới giữ vũng được chính trị, tạo điều kiện cho xã hội phát triển.

Tuy nhiên, ngoài việc chính trị là biểu hiện tập trung của kinh tế, thì chính trị cũng có tính độc lập tương đối và nó không thể không ưu tiên cho kinh tế. Luận điểm này nhấn mạnh vai trò quan trọng của chính trị mang ‎ nghĩa quyết định đến sự vận động của kinh tế. tức là phải giành được quyền lực chính trị - quyền lực nhà nước thì giai cấp vô sản(hay bất cứ một giai cấp nào khác) mới có thể thực hiện được nhiệm vụ kinh tế. Điều này thể hiện vai trò của chính trị với kinh tế:

Thứ nhất, hẹ thống các quan hệ kinh tế cơ bản do chính trị thiết lập, là cơ sở cho sự tồn tại, ổn định của của chính trị. Do đó, chính trị phải bảo vệ những thành quả kinh tế nhằm duy trì địa vị của giai cấp thống trị.

Thứ hai, thông qua nhữn tri thức khoa học, năng lực vật chất, tinh thần, chính trị nói chung, đặc biệt là nhà nước có thể nhận thức vượt trước được kinh tế, có thể tiên đoán được sự vận động của kinh tế.

Thứ ba, chính trị có thể tạo ra những hình thức, nhân tố tác động vào kinh tế, định hướng cho kinh tế phát triển.

Thứ tư, ưu tiên chính trị là vấn đề đặc biệt trong những thời điểm lịch sử đặc biệt, giai đoạn chiến tranh và và cách mạng.

Trong thực tiễn nước ta hiện nay, mục tiêu của sự lãnh đạo của chính trị đối với kinh tế là làm cho kinh tế thị trường phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa, cũng là tiếp tục khẳng định sự lãnh đạo của giai cấp công nhân cầm quyền đối với toàn xã hội. Và cũng trong quá trình đổi mới của nước ta, thì chính trị đã có những sự lãnh đạo đối với kinh tế, và đã đem nlaij những thành quả vô cùng to lớn.

Tóm lại, chính trị và kinh tế có mối quan hệ biện chứng, tác động qua lại lẫn nhau, và cần được xem xét , giải quyết phù hợp trong những hoàn cảnh lịch sử cụ thể, nó là mối quan hệ luôn vận, phát triển. chuinhs ta cần chống 2 khuynh hướng sai lầm: tuyệt đối hóa chính trị và tuyệt đối hóa kinh tế. Điều đó dễ làm cho chính trị thì cứng nhắc, giáo điều mà kinh tế thì phát triển một cách tự phát, vô chính phủ gây kìm hãm sự phát triển của xã hội.