“Văn hóa chính trị” (Political culture) là một bộ phận của văn hóa. Nó có thể được xem là một “tiểu văn hóa” (sub-culture) bị ảnh hưởng bởi văn hóa chung. Văn hóa chính trị có thể được hiểu là một mẫu hình thái độ và định hướng có tính cá nhân về chính trị của các thành viên trong hệ thống chính trị. Mẫu hình đó bao gồm thái độ chính trị, các giá trị, tình cảm, thông tin và các kỹ năng của các thành viên trong cộng đồng chính trị. Văn hóa chính trị được phản ánh trong hệ tư tưởng của dân tộc, trong thái độ đối với hệ thống và lãnh đạo chính trị, trong trách nhiệm công dân vv. Theo Almond và Powell, có ba loại định hướng cá nhân là định hướng nhận thức (cognitive), định hướng tình cảm (affective) và định hướng ước định (evaluate).[1]
“Định hướng nhận thức” là những hiểu biết và niềm tin mà người ta có được về những đặc trưng khác nhau của hệ thống chính trị. Ví dụ, người dân một nước biết gì về tổ chức bộ máy của nhà nước đó.
“Định hướng tình cảm” là lòng trung thành, yêu nước.. về hệ thống chính trị, về con người và về hoạt động của hệ thống chính trị đó. Ví dụ, người dân một nước có cảm thấy tự hào về hệ thống chính trị của mình cũng như về vị thủ tướng của mình không?
“Định hướng ước định” bao gồm sự đánh giá và nhận xét về hệ thống chính trị và thường là sự kết hợp của các giá trị hoặc chuẩn mực kèm theo thông tin và tình cảm. Ví dụ, các công dân đánh giá thế nào về sự thựuc hiện các chủ trương, chính sách của chính phủ.
Có ba loại văn hóa chính trị. Loại thứ nhất được gọi là “văn hóa chính trị thiển cận” (parochial political culture). Ở loại hình này, nhân dân có rất ít hoặc không có nhận thức về hệ thống chính trị của họ. Những người có loại hình định hướng này thường không trông đợi chính trị sẽ đem lại bất kỳ một sự thay đổi đáng kể nào trong cuộc sống của họ. Loại hình văn hóa chính trị này tồn tại ở các xã hội truyền thống trước đây.
Loại hình văn hóa chính trị thứ hai có tên gọi là “văn hóa chính trị lệ thuộc” (subject political culture). Trong loại hình văn hóa chính trị này, nhân dân nình chung thường là thụ động. Các công dân nhận thức được “đầu ra” của chính phủ, nhưng họ lại không góp phần vào “đầu vào”. Họ không tham gia bởi vì họ cảm thấy sự tham gia của họ không có ảnh hưởng gì. Loại hình văn hóa cuối cùng là “văn hóa chính trị tích cực” (participant political culture). Loại hình này thường có trong các xã hội phát triển cao, nơi mà người ta tham gia một cách tích cực vào đời sống chính trị. Cần lưu ý là trên thực tế không có văn hóa chính trị nào lại “trùng khít” với ba loại hình văn hóa chính trị kể trên. Đúng hơn là mỗi một văn hóa chính trị là sự hòa trộn và kết hợp các yếu tố và thái độ của cả ba loại hình “văn hóa chính trị thiển cận”, “văn hóa chính trị lệ thuộc” và “văn hóa chính trị tích cực.” Sự vượt trội tương đối của các yếu tố sẽ cho phép xác định đó là loại hình văn hóa chính trị nào.
[1] Gabriel A. Almond. G. Bingham Powell Jr., Kaare Strom, Russell J. Dalton, Comparative Politics Today-A World View, eighth edition, NY: Pearson, Longman 2004, pp.46-60.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét